Mỗi
tối, sau khi tắt TV có mấy ai trong chúng ta cảm thấy dễ chịu, thư thái?
Trong
một thời gian dài, truyền hình đã là một tác nhân tạo nên sự căng thẳng, cũng
như lấy sự căng thẳng làm phương tiện để thu hút khán giả, nâng cao số lượng
người xem.
Tin
tức, một thể loại chính của truyền hình, và cũng là chương trình duy nhất của
nhiều kênh truyền hình (News Channel), như BBC,
CNN, France 24, Press TV, Euronews…) thì hầu như ngày nào, bản tin nào cũng
có chết người, đổ máu. Không giao tranh bằng vũ khí thì cũng biểu tình bạo
động, không cướp của giết người thì cũng lụt lội, động đất… Chúng ta xem mãi
rồi thành quen!
Tuy
nhiên, những tin tức mà nhà Phật gọi là “ác sự”, “ác tướng” đó không trôi qua.
Hàng
ngày, chúng huân tập trong tiềm thức của chúng ta, làm chúng ta căng thẳng,
nặng nề dần dần.
Sống
trong một thế giới đầy bất ổn như vậy, thì người sâu sắc một chút không tránh
khỏi băn khoăn về một ngày những sự kiện nguy hiểm, bi kịch như cướp bóc, thiên
tai… đến với mình. Còn với người hời hợt, thì nào đâu những ác tướng, ác sự đó
trôi tuột đi. Nó có thể trở lại với chúng ta trong vài giờ sau đó, trong giấc
mơ…
Nhưng
điều cắc cớ, là những “ác tướng”, “ác sự” đối với truyền hình, đó mới là tin.
Chẳng
hạn, một ngân hàng làm ăn nghiêm túc, hoạt động bình thường… Đó không phải là
tin.
Trái
lại, một ngân hàng vỡ nợ, bị khách hàng bao vây, hay một ngân hàng bị cướp, có
người bị giết chết, hay hơn nữa cướp ngân hàng, bắt con tin, uy hiếp cảnh sát,
đấu súng đẫm máu… đó mới là tin “hot”, là cơ hội thu hút khán giả, là chuyện để
một thổi thành mười, mười bình luận thành trăm, thành ngàn để đưa tới đưa lui
trên màn ảnh nhỏ.
Bạo
lực, tai nạn có thực ngoài đời thu hút người xem bằng tin, bằng ghi nhanh, bằng
phóng sự quả thật chưa đủ, người ta lại dựng những chuyện gây stress đó thành
phim, nâng tầm nó lên, như chém nhau bằng dao kiếm thì không nhanh gọn như
ngoài đời, mà triển khai đao pháp, kiếm pháp đến hàng chục phút. Các nhà làm
phim đưa cái chết đi vào chi tiết, với đủ loại kỹ xảo: làm chậm, lặp lại nối
tiếp, cường điệu… Xác chết la liệt, đủ loại, với thủ pháp quay phim đặc tả,
nhiều góc đặt máy.
Như
vậy, con người tưởng là giải trí, nhưng thực sự lại làm căng óc mình dần dần.
Phim
cổ trang, chiến tranh, hành động, xã hội đen như vậy đã đành, phim tình cảm thì
cũng đủ loại đau khổ, đầy dẫy nghịch cảnh éo le, thương vay khóc mướn, thậm chí
đánh ghen cào cấu, cắn xé, hay đầu độc… Trước sau cũng là một loại bạo lực.
Đi
làm về mệt mỏi, đủ chuyện mâu thuẫn căng thẳng nơi công sở, người ta lại đi vào
một thế giới căng thẳng thứ hai trên truyền hình, tự kéo căng đầu óc của mình
một lần nữa. Để có khi, người ta biến đổi để dễ nổi cáu, giận dữ và cả dễ sử
dụng bạo lực hơn, mà chính người đó cũng không biết,vì căng thẳng xung đột đã
đi sâu vào tiềm thức, lèn chặt và đậm đặc.
Các
kênh truyền hình giải trí, nhưng dùng bạo lực, chém giết, xung đột… đều là
những kênh “buộc” trí, “đè” trí, “áp chế” trí, không phải “giải”
trí.
Tình
hình đó đã dẫn đến những hướng giải tỏa, cũng bằng truyền hình:
- Hướng thứ nhất là
cho ra đời những kênh tấu hài, “comedy TV”, mà chúng ta thấy xuất hiện ngày
càng nhiều trên các kênh truyền hình cáp. Các chương trình hài trên những kênh
tổng hợp, kênh địa phương cũng chiếm tỷ lệ ngày càng nhiều hơn. Có khi chương
trình tấu hài khá dễ dãi, rẻ tiền, nhưng người ta vẫn xem, trước hết là để
trung hòa áp lực tinh thần từ những chương trình bạo lực, tình cảm éo le…, để
cười cho thoải mái.
- Hướng thứ hai là
các kênh, các chương trình thư giãn: Chúng ta thấy các chương trình lễ chùa, du
lịch, trên các kênh tổng hợp, kênh địa phương ngày càng nhiều cũng là vì vậy.
Trên hệ thống truyền hình cáp, đã có nhiều kênh du lịch nhẹ nhàng do các công
ty truyền hình cáp tự sản xuất. Chương trình thường chỉ gồm những cảnh đẹp,
nhạc êm dịu, ít lời bình, nếu có lời bình thì mượt mà, trau chuốt.
Tuy
nhiên, kênh “relax TV” tiêu biểu là kênh “Lux TV”. Đây là kênh hình ảnh đẹp
phong cảnh, bãi biển, đồi núi, rừng vườn, lâu đài, biệt thự, đồ trang sức, danh
họa, đồ trang trí quý…
Các
kênh Phật giáo như DMC, Đại Ái, BLTV …
cũng như một số kênh tôn giáo khác cũng gồm trong nội dung mục tiêu làm cho
người xem thư giãn.
Chúng
ta đã điểm qua về giá trị đạo đức của kênh truyền hình đạo đức ảnh hưởng Phật
giáo mới vừa phát sóng ở nước ta, kênh An
Viên. Đến đây, chúng ta đề cập đến giá trị nữa của kênh An Viên, giá trị thư giãn.
Nội
dung thư giãn ở kênh An Viên gắn liền
với màu sắc tâm linh, thoát tục, theo phong cách Phật giáo. Nó ở một đẳng cấp
khác với kiểu thư giãn chọc cười, hay xem cảnh, xem nữ trang, xem thời trang…
Đẳng
cấp thư giãn tâm linh kiểu kênh An Viên
cũng có những phong cảnh đẹp, nhưng đi vào chiều sâu của giá trị tinh thần, đẹp
theo kiểu núi có mái chùa, đường rừng có bóng sư, hoa nở có lời bình từ thơ
thiền. Một kiểu thư giãn không làm khán giả vướng bận trong ham muốn, thích
thú, say đắm, mà trái lại, nó thoát tục, thanh cao, thần tiên.
Làm
truyền hình thư giãn kiểu An Viên, có
lẽ, là kiểu thư giãn cao cấp nhất. Truyền hình thư giãn dạng thấp nhất là “cù
lét” như ở các kênh hài. Trên cấp “cù lét” là cấp đi chơi, thưởng ngoạn cảnh
đẹp, người đẹp. Trên nữa là một hình thức nghệ thuật hình ảnh cầu kỳ diễm lệ,
kết hợp với âm nhạc chọn lọc, nhẹ nhàng.
Còn
hơn hết là những chương trình mang phong vị thiền, đôi chút suy tư trong thư
giãn, không làm người xem nặng đầu nhưng cũng không đi qua một cách hời hợt,
như phong cách An Viên đang thực
hiện.
Đặc
trưng âm thanh của kênh An Viên là sự
ngân nga của tiếng chuông chùa. Đó là âm thanh làm dịu lòng người hơn tất cả.
Chỉ
với một số chương trình ban đầu, khán giả đã thấy một hướng đi mới, một hướng
đi đúng của An Viên, tạo nên những
giá trị hết sức cần thiết với khán giả truyền hình hiện đại, khán giả của thế
kỷ XXI.