01/05/2008 06:09 (GMT+7)
Kích cỡ chữ:  Giảm Tăng

Học Phật

Thời Phật tại thế, có hai  thầy Tỷ kheo vốn là đôi  bạn thân từ nhỏ. Sau xuất  gia theo Phật thì mỗi người chọn một pháp khác nhau: một thầy chuyên về pháp học, một thầy chuyên về pháp thiền.

Dưới sự hướng dẫn của các bậc trưởng lão, qua nhiều năm, thầy chuyên về pháp học trở thành vị giáo thọ làu thông kinh điển, đi du hành thuyết pháp nhiều nơi và giảng dạy cho 500 đồ chúng. Còn vị thầy chuyên về pháp thiền thì ở nơi vắng vẻ, độc cư thiền định, ngày đêm tinh tấn hành trì và đắc quả A la hán.

Bữa nọ, tình cờ hai thầy gặp lại nhau khi đến đảnh lễ Phật. Tỷ kheo giáo thọ biết bạn ít học hiểu kinh điển nên khởi tâm sẽ đặt ra những câu hỏi khó để bắt bí bạn trước mặt Phật. Ngay khi ấy, Phật đọc được ý nghĩ không tốt của Tỷ kheo giáo thọ, sợ làm xúc phạm đến Bậc A la hán sẽ bị đọa vào cõi dữ nên liền ngăn lại.

Và chính Phật đã nêu ra mấy vấn đề then chốt liên quan đến công phu tu tập thiền định. Vị Tỷ kheo giáo thọ vì chỉ thấu đạt trên mặt lý thuyết, ngôn từ nên không giải đáp đầy đủ, trọn vẹn đã bị Phật rầy. Còn Tỷ kheo hành trì pháp thiền nhờ sự thể nghiêm pháp nên trả lời rành rẽ thông suốt, được Phật hoan hỷ tán thán.

Nhân đó Phật dạy:
"Nếu người nói nhiều kinh
Không hành trì, phóng dật
Như kẻ chăn bò người
Không phần Sa môn hạnh

(PC.19)
"Dầu nói ít kinh điển
Nhưng hành pháp, tùy pháp
Từ bỏ tham sân si
Tỉnh giác tâm giải thoát
Không chấp thủ hai đời
 Dự phần Sa môn hạnh”
                   (PC.20)

Qua nội dung câu chuyện cũng như hai bài kệ được rút ra từ Tích truyện Pháp Cú, chúng ta nhận thấy điều trọng yếu của việc học Phật chính là ở sự thực tập, hành trì. 

Như vậy, dù có đọc tụng nhiều kinh điển mà tâm buông lung, không khéo nhiếp niệm chuyển hóa nội tâm cho thanh tịnh thì chẳng khác gì người chăn bò thuê chỉ lo đếm bò cho chủ mà bản thân mình không có con nào. Ngược lại, dầu ít đọc tụng kinh điển mà biết vận dụng tu tập, gột rửa tham sân si, không bám víu, dính mắc thì sẽ đạt được an lạc giải thoát.

Tuy nhiên, để khế hợp với từng thời kỳ, quốc độ, chư Tổ đã khẳng định giá trị của cả hai mặt học và tu đều không thể tách rời nhau:
"Tu không học là tu mù
Học không tu là cái đãy đựng sách”.

Hòa thượng Thiện Siêu lúc sanh tiền, đã nhắn gởi đến Tăng Ni Phật tử rằng: “Học Phật không phải chỉ học lý thuyết mà phải thực hành, vận dụng để sống. Như thế mới có thể phân định điều Phật dạy và điều không phải Phật nói, vạch ra sự sai lầm có thể lan tràn do sự ngộ nhận làm lấp đi sự trong sáng vốn có của Phật pháp. Có hiểu biết đúng mới có thể xây dựng được niềm tin trong sáng và giúp người khác được” (tuần báo Giác Ngộ, số 150).

Trong Bước đầu học Phật, Hòa thượng Thanh Từ nhận định: “Học Phật là tiến bước trên con đường giác ngộ, là nhận hiểu phán xét những lẽ thật của Phật dạy, đem chỗ nhận hiểu ứng dụng vào cuộc sống”.

Thiền sư Nhất Hạnh trong Bước tới thảnh thơi đã chia sẻ kinh nghiệm: “Học kinh không phải chỉ để thưởng thức tư tưởng uyên áo của kinh và để diễn bày lại những tư tưởng ấy cho kẻ khác nghe mà là để soi sáng cho sự thực tập của mình”. Và, “nghe pháp thoại không phải để chất chứa thêm kiến thức về Phật pháp, mà là để có cơ hội cho những lời thầy (giảng) nói đi thẳng vào chiều sâu của tâm thức, đánh động được những hạt giống trí tuệ và từ bi chôn vùi trong chiều sâu ấy cũng như mưa xuân thấm được vào lòng đất và lam cho các hạt giống có dịp nảy mầm”.

Như vậy, tầm quan trọng trong việc học Phật chính là để tu Phật. Tức là đem những lời dạy của Phật trong kinh điển áp dụng vào đời sống sinh hoạt hàng ngày.
"Không tạo các điều ác
Siêng làm các việc lành
Giữ tâm ý trong sạch
Là lời chư Phật dạy
”.
                             (PC. 183)

Chú trọng thực hành theo lời Phật dạy để sửa đổi tâm tánh, chuyển hóa khổ đau, thiết lập đời sống an vui, xây dựng gia đình hạnh phúc, xã hội tốt đẹp, đất nước thái bình qua các mối quan hệ giữa mình và người, giữa cá nhân và tập thể, và với môi trường xung quanh mà năm giới chính là nền tảng đạo đức căn bản của người Phật tử.

Người học Phât biết vâng giữ lời Phật dạy, không làm ác, siêng làm thiện, thanh lọc tâm… chính những điều đó sẽ giúp hành giả ngày càng phát triển thêm hơn đức hạnh từ bi, trí tuệ, hướng đến mục tiêu giải thoát khổ đau luân hồi sanh tư.

Bằng như chúng ta chỉ học lý thuyết suông thì dù cho có nói thao thao bất tuyệt cũng chỉ là nhai lại lời của chư Phật, Tổ. Thậm chí nếu không khéo, chúng ta sẽ rơi vào sự khoe khoang, cống cao ngã mạn bởi vốn kiến thức Phật học bác lãm của mình.

Kinh Bách Dụ có kể câu chuyện về anh chàng nhà giàu đem theo nhiều người xuống biển tìm của báu. Trước khi lên đường, anh đã đọc qua nhiều sách nói về cách thức dong thuyền ra khơi và phương pháp xử lý khi gặp sự cố giữa biển. Ví như khi chạm phải đá ngầm, hay gặp dòng nước chảy ngược thì phải bình tĩnh, cầm chắc tay lái, nhìn kỹ hướng gió… để tìm cách xoay trở. Nói chung, anh đã thuộc làu làu những điều được ghi trong sách.

Anh nói cho những người bạn cùng đi nghe rành mạch cách ra khơi, và mọi người rất mực tin tưởng nơi anh.

Thuyền nhổ neo ra biển. Không may, đến giữa biển, thuyền trưởng bị bệnh chết. Và anh nhà giàu ấy phải đích thân đam trách điều hành mọi việc.

Trong lúc ấy bỗng gặp trận cuồng phong, sóng to gió lớn, ba đào chuyển động, khiến chiếc thuyền đảo lộn quay cuồng, không thể tiến tới phía trước được. Anh lầm thầm trong miệng: “không được hoảng sợ, phải thật bình tĩnh, cầm chắc tay lái, nhìn kỹ hướng gió…” nhưng thực sự thì anh không biết phải xoay trở tình thế bằng cách nào, đổi hướng làm sao để thuyền vượt ra khỏi cơn sóng gió.

Thế là, sau một hồi vật lộn vơi phong ba, chiếc thuyền bị chìm xuống đáy biển. Tất cả mọi người trên thuyền đều bị chết.

Chuyện này ngụ ý rằng có không ít người ỷ mình thông minh, hiểu biết nhiều, kiến thức rộng rồi sanh tâm tự mãn, chấp chặt vào mớ tri thức đã học được từ sách vở mà không cần tìm cầu học hỏi để được thấu suốt thêm nghĩa lý và kinh nghiệm thực hành. Kết quả là chẳng những tự mình lầm lẫn mà còn làm nguy hại đến người khác.

Do đó, đối với người học Phật thì phải biết đi từ “văn tự” mà nắm bắt nghĩa lý của giáo pháp rồi đem áp dụng hành trì để có được lợi ích thiết thực. Nếu không có kinh nghiệm nội chứng thì dù có nói năng lưu loát đến mấy thì cũng chỉ là những văn cú danh tự mà thôi.

Thiền sư Nhất Hạnh đã nhắc nhở chúng ta trong Đạo Phật ngày nay là “Ta phải học Phật với tâm trạng của một con người thao thức đi tìm lẽ sống, với tâm trạng của một nhà mỹ thuật đi tìm cái đẹp, với tâm trạng của một bệnh nhân đi tìm lương y. Với những tâm trạng ấy, ta chắc chắn sẽ đạt tới nhiều khám phá mới lạ”.

Cho nên, học Phật không phải là chất chứa thêm kiến thức nặng nề mà chính là để học theo, làm theo, sống theo lời Phật dạy. Là nhìn lại mình để giải quyết các vấn đề nội tại; là chuyển hóa nỗi khổ niềm đau, phá những bế tắc, dẹp những vướng mắc; là tháo gỡ và phá bỏ những thấy nghe và hiểu biết sai lầm; là làm cho tâm tư mỗi ngày càng thư thái nhẹ nhàng hơn, cõi lòng được cởi mở, thoải mái hơn; là quay trở về với bản tâm thanh tịnh; là khai mở tuệ giác vốn hằng hữu trong mỗi con người…

TÂM CHƠN

 Về trang trước      Về đầu trang      Bản để in     Gửi cho bạn bè     Gửi ý kiến
Chia sẻ với bạn bè qua:
     
Thông tin tòa soạn
Liên hệ tòa soạn
Giác Ngộ số 1.068
Nguyệt san Giác Ngộ
Đăng ký mua báo Giác Ngộ 2020 - Tư vấn
Sách Giác Ngộ, cụm Tư vấn
Địa điểm phát hành GN, cụm Tư vấn
Liên hệ 1
Visitor
Visitor