07/06/2008 15:09 (GMT+7)
Kích cỡ chữ:  Giảm Tăng

458. Chuyện Vua Thiện lai (Tiền thân Udaya)

Dung sắc nàng trong sáng, vẹn toàn...,
Chuyện này Bậc Đạo Sư kể trong lúc trú tại Kỳ Viên về một Tỷ kheo thối thất.

Bậc Đạo Sư hỏi người này:
- Này Tỷ kheo, có đúng là ông thối thất như Tăng chúng bảo chăng?
Người ấy đáp:
- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.
Ngài nói:
- Này Tỷ kheo, tại sao ông lại thối thất trong Giáo pháp khi Giáo pháp  của ta có thể đưa ông đến giải  thoát, có phải tất cả chỉ vì tham dục chăng? Các bậc trí nhân ngày xưa, từng làm vua tại Surundha, một kinh thành phồn thịnh rộng mười hai dặm mỗi bề, dù suốt cả bảy trăm năm sống cùng phòng với một nữ nhân diễm lệ như  Thiên nữ, cũng không hề bị lôi cuốn vào dục vọng, thậm chí cũng chẳng bao giờ đưa mắt nhìn nàng với lòng ham muốn cả.
Nói vậy xong, Ngài kể chuyện một chuyện quá khứ.
                                                                         *
Một  thuở nọ, khi  vua Kàsi đang trị vì  quốc độ Kàsi, ở kinh thành Surundha, ngài không có con cái gì cả. Vì  thế ngài ra lệnh cho các vương phi cầu tự. Bấy giờ Bồ tát từ cõi Phạm Thiên xuống nhập vào mẫu thai của chánh hậu. Và do ngài sinh ra đời làm vui lòng đại chúng nên được đặt tên là Udayabhadda, tức Thiện Lai. Vào lúc hoàng nhi biết đi chập chững, thì một người khác xuất hiện ở đời này cũng từ cõi Phạm Thiên xuống nhập mẫu thai làm công chúa của một bà vương phi khác và nàng cũng được đặt cùng tên ấy - Udayabhaddà.

Khi thái tử đến tuổi trưởng thành, chàng tinh thông mọi ngành học thuật, và hơn nữa, chàng trong sáng đến độ chàng không biết gì về các hành động xác thịt, ngay cả trong giấc mơ, tâm chàng cũng không hướng đến ác dục. Vua cha muốn chàng lên ngôi báu với lễ quán đảnh phong vương huy hoàng, và muốn diễn kịch để chàng giải trí nên ngài ra lệnh ngay. Nhưng Bồ tát đáp:
- Con không thiết ngai vàng, lòng con không hướng về ác dục.
Chàng cứ bị nài ép mãi, nhưng chàng đáp lại bằng cách bảo tạc một tượng nữ nhân bằng vàng ròng, rồi trình lên song thân với lời tâu;
- Khi nào hoàng nhi tìm được một nữ nhân như vậy, hoàng nhi sẽ nhận ngôi báu.
Quần thần đem bức tượng vàng đi khắp cõi Diêm phù đề, nhưng họ không tìm ra nữ nhân nào giống như vậy cả, cuối cùng họ trang điểm cho nàng Udayabhaddà thật lộng lẫy rồi đưa nàng ra so với bức tượng, dung sắc nàng còn vượt xa khi nàng đứng cạnh nó. Thế là quần thần đem gả nàng cho Bồ tát làm vương phi, dù cả hai vị đều không muốn, vì nàng chính là công chúa Udayabhaddà, em ruột cùng cha khác mẹ với ngài, rồi quần thần lại làm lễ quán đảnh phong vương cho ngài.

 Cả hai vị cùng nhau sống một cuộc đời thanh tịnh, không vướng dục tình. Theo thời gian, khi song thân qua đời, Bồ tát trị vì vương quốc. Hai vị ở chung phòng, nhưng từ bỏ dục vọng, đến độ không bao giờ  nhìn nhau với vẻ ham muốn. Không những thế, hai vị còn ước nguyện rằng, nếu một trong hai vị từ trần trước, thì sẽ trở lại gặp lại vị kia từ cõi mới tái sinh, để báo tin:”Ta đã tái sinh ở nơi kia".
 Thời bấy giờ từ lúc làm lễ quán đành, Bồ tát sống bảy trăm năm rồi từ trần. Vì không có vua nào nối ngôi, nên có lệnh của tiên đế Udayabhadda ban bố rằng triều đình phải lo trị nước. Bồ tát đã trở thành Sakka (Đế Thích) Thiên chủ trên cõi trời Ba mươi ba, và do cảnh vinh quang này quá huy hoàng, nên ngài không nhớ đến đời trước trong vòng bảy ngày. Thế là sau bảy trăm năm theo ước tính của loài người, ngài nhớ lại tự nhủ: "Ta muốn trở về gặp công chúa Udayabhaddà và sẽ thử lòng nàng bằng vàng bạc quý, rồi rống lên tiếng rống sư tử, ta sẽ thuyết giáo, như thế là ta thành tựu lời nguyện ước xưa".

 Vào thời ấy, chuyện kể rằng, đời sống con người kéo dài được mười ngàn năm.  Bấy giờ, vào ban đêm cửa cung khóa chặt, quân canh đã được bố trí cẩn mật, và công chúa đang ngồi yên lặng một mình trong cung điện nguy nga ở lầu thượng, suy tư về công hạnh của nàng. Lúc ấy Đế Thích Thiên chủ cầm một chiếc dĩa vàng đựng đầy tiền vàng và xuất hiện trong khuê phòng trước mặt nàng, rồi đứng ra một bên. Ngài bắt đầu ngâm vần kệ thứ nhất với nàng:
1. Dung sắc nàng trong sáng, vẹn toàn,Nàng ngồi lầu thượng, dángcô đơn.

 Diễm kiều, trông tựa như thiên nữ,Xin được đêm nay ở với nàng.
Công chúa đáp lời này qua hai vần kệ sau:
2. Thành này tường bọc, lũy đào sâu,
Việc đến gần đây khó biết bao,
Trong lúc tháp cao và lũy rộng,
Canh phòng nghiêm ngặt với cung đao.
3. Chẳng bầy niên thiếu, bậc anh hùng,
Có thể vào đây được dễ dàng,
Hãy nói, việc gì là cớ sự
Cùng ta gặp gỡ chốn thâm cung?
 Sau đó Đế Thích Thiên chủ ngâm vần kệ thứ tư:
4. Đại quỷ là Ta, hỡi tố nga,
Với nàng, ta xuất hiện bây giờ,
Ban ta ân huệ nàng, nương tử,
Đây dĩa vàng, xin nhận của ta.
Nghe thế, công chúa liền ngâm vần kệ thứ năm:

5. Từ  thuở Thiện Lai vĩnh biệt trần,
Ta không đòi,dẫu quỷ hay thần,
Hoặc người ở cạnh, này thiên tử,
Đừng đến nữa đây, chớ ở gần.
Nghe giọng sư tử hống của nàng, Thiên chủ không còn đứng lại nữa, mà làm ra vẻ giã từ nàng rồi lập tức biến mất. Hôm sau cũng vào giờ ấy, ngài cầm cái chén bạc đựng đầy tiền vàng và đến nói với nàng qua vần kệ thứ sáu:
6. Cực lạc cùng nhau biết rõ rành,
Hoàn toàn trọn vẹn giữa đôi tình,
Khiến người đời phạm bao điếu ác,
Ôi quý nương, nàng chớ vội khinh!
Chén bạc, hãy nhìn, ta kính tặng,
Hỡi nàng, cười mỉm giá khuynh thành.
Lúc ấy công chúa suy nghĩ: “Nếu ta cứ để vị kia nói mãi chuyện nhảm nhí, y sẽ đến hoài. Vậy ta không nói  gì nữa với  y nữa". Thế là nàng không nói thêm lời nào. Đế Thích Thiên chủ thấy nàng không có gì để nói nữa, nên biến mất từ chỗ đứng .
Ngày kế tiếp cũng vào giờ ấy, ngài cầm chén sắt đựng đầy tiền vàng và bảo:
-  Thưa công nương, nếu nàng ban cho ta tình yêu của nàng, ta sẽ tặng nàng chén sắt đầy vàng này.
Khi  trông thấy ngài, công chúa ngâm vần kệ thứ bảy:

7. Nam nhi mong tán tỉnh hồng quần,
Đem tặng vàng kia cứ mãi tăng,
Cho đến khi nàng chìu thỏa ý,
Nhưng ta xét cách của Thiên thần
Nơi ngài khác hẳn: nay ngài đến,
Tặng vật xem ra cứ giảm dần.
Khi nghe những lời này, Bậc Đại  sĩ  đáp:
- Thưa công nương, ta là một kẻ đi buôn rất thận trọng. Ta không phung phí của cải vô ích đâu. Nếu nàng tăng dần vẻ xuân sắc, ta sẽ tăng số tặng vật cho nàng, nhưng sắc đẹp của nàng đang tàn tạ dần, vì thế ta giảm dần số tặng vật đó thôi.
Nói xong ngài ngâm ba vần kệ:
8. Ôi mỹ nhân, xuân sắc tàn phai,
Hỡi nàng thục nữ giữa trần ai,
Hôm nay nàng phải già hơn trước,
Nên số vàng ta tặng giảm hoài
9. Vậy thưa nàng nữ chúa huy hoàng,
Trước mắt ta đang ngưỡng mộ nàng,
Trong lúc ngày đêm quathấm thoắt,
Sắc nàng tươi đẹp sẽ phai tàn.
10. Song hỡi công nương trí
tuyệt trần,
Nếu như nàng thuận ý bằng lòng,
Giữ  gìn Thánh đạo và thanh tịnh,
Nàng sẽ luôn kiều diễm bội phần.
Ngay sau đó công chúa ngâm một vần kệ khác:

11. Chư Thiên chẳng giống các người trần,
Da chẳng già, không thấynếp nhăn,
Thiên chúng làm sao không thể xác?
Điều này, Đại quỷ nói cho cùng.
Lúc ấy, Thiên chủ giải thích vấn đề này qua một vần kệ nữa:
12.Thiên chúng không như người thếgian
Chẳng già, da chẳng thấy đường nhăn,
Mai đây vàmãi về sau nữa,
Thiên lạc vô ngần, mỹ sắc tăng,
Khi nàng nghe nói dung sắc trên thiên giới, nàng hỏi con đường lên đó qua một vần kệ khác:
13. Điều gì làm khiếp sợ quần sinh,
Xin hỏi ở đời, đấng hiển linh,
Làm sáng tỏ con đường thiện ấy,
Xin ngài giải thích thật phân minh
Làm sao đi hướng về Thiên giới,
Nơi ấy chẳng còn phải hãi kinh.
Kế đó Thiên chủ giải thích vấn đề trong một vần kệ nữa:
14. Ai khéo hộ trì khẩu, ý, căn,
Chẳng ưa làm ác nghiệp về thân,
Trong nhà ta thấy nhiều lương thực,
Ban phát rộng lòng, tín chánh chân,
Hào phóng, ngọt ngào, đầy  thiện ý,
Sẽ sinh thiên giới chẳng
kinh hoàng.
Khi công chúa nghe lời ngài xong, nàng cảm tạ ngài qua một vần kệ khác:
15. Giống như bà mẹ, giống
như cha,
Đại lực thần đang giáo hóa ta,
Hỡi đại thần oai hùng mỹ diệu,
Ngài là ai đó, nói ngay ra.
Liền đó Bồ tát ngâm kệ:
16. Ta chính Thiện Lai, hỡi
mỹ nhân,
Vì lời ước hẹn, đến bên nàng,
Giờ đây đã nói, ta từ giã,
Lời hứa ngày xưa hết
buộc ràng!
Công chúa thở dài bảo:
-  Ôi Chúa thượng, ngài chính là Đại vương Udayabhadda ư?
Rồi nàng khóc nức nở, nước mắt tuôn như suối chảy:
-  Vắng bóng Chúa thượng, thần thiếp không thể nào sống được. Xin Chúa thượng dạy bảo thần thiếp cách nào thiếp có thể sống cùng Chúa thượng mãi mãi!
Nói xong nàng lại ngâm kệ khác:
17. Nếu Đại vương là chúa Thiện Lai,
Đến đây vì nguyện ước không sai,
Thì xin dạy thiếp, ôi
Hoàng thượng,
Để sống cùng nhau mãi mãi hoài.
Tiếp theo ngài ngâm bốn vần kệ để giáo hóa nàng:
18. Thoáng chốc, xuân thì vụt quá nhanh,
Đời không bền vững, mọiloài sinh,
Chết rồi, sống lại đời sau nữa,
Thối nát, thân này thật mong manh.
Vậy chớ buông lung cùngphóng dật,
Tiến lên, vững bước, giữ tâm thành.

19. Nếu cả trần gian, mọibạc vàng
Thuộc quyền cai trị một anh quân,
Thánh nhân còn vượt xa vua ấy
Trong cuộc thi đua giữa cõi trần,
Vậy chớ buông lung cùng phóng dật,
Tín tâm giữ vững, bước lên đàng.

20. Song thân cùng quyến thuộc, anh em,
Và vợ (có tiền lại kết duyên),
Tất cả đều ra đi lũ lượt,
Kẻ này xa kẻ khác luân phiên,
Vậy đừng sống cuộc đờibuông thả,
Giữ tín tâm bền vững, bước lên.

21. Thân kia, hãy nhớ, sẽ làm thành
Thực phẩm cho nhiều loại chúng sinh,
Hoan lạc cũng như niềm khổ não
Chỉ là giờ khắc thoángtrôi nhanh,
Đời này nối tiếp đời sau mãi,
Vậy chớ buông lung, giữ tín thành.
Bậc Đại sĩ đã thuyết pháp như vậy. Công chúa rất hoan hỷ với cách giáo hóa trên, và nàng cảm tạ ngài với vần kệ cuối cùng:
22. Thiên thần này nói ngọt ngào
Thế nhân thấy rõ ngắn saocuộc đời,
Đời buồn, ngắn ngủi thế thôi,
Đi theo đời sống, không rời sầu bi.
Giã từ trần thế, ta đi,
Từ kinh đô xứ Ca-thi lên đàng.

Sau khi thuyết giáo như vậy cho nàng xong, Bồ tát trở lại cõi của ngài.
Ngày kế tiếp, công chúa liền giao việc trị nước cho các triều thần, còn nàng trở thành ẩn sĩ ngay trong kinh thành ấy, ở một hoa viên đầy an lạc. Tại đó, nàng vẫn sống theo chánh hạnh cho đến khi mạng chung, nàng được tái sinh ở cõi trời Ba mươi ba, làm thị nữ của Bồ tát.
                                                                            *
Khi Bậc Đạo Sư chấm dứt Pháp thoại này, Ngài thuyết giảng các Sự thật và nhận diện Tiền thân: - Bấy giờ, lúc kết thúc các Sự thật, vị Tỳ kheo thối thất đã được an trú vào Sơ quả (Dự lưu);
- Vào thời ấy, thân mẫu La Hầu La là công chúa kia và Đế Thích Thiên chủ chính là Ta.

 

GS Trần Phương Lan

 Về trang trước      Về đầu trang      Bản để in     Gửi cho bạn bè     Gửi ý kiến
Chia sẻ với bạn bè qua:
     
Thông tin tòa soạn
Liên hệ tòa soạn
Giác Ngộ số 1.026
Nguyệt san Giác Ngộ
Địa điểm phát hành GN, cụm Văn hóa
Lịch GN - Văn hóa
Đăng ký mua báo Giác Ngộ 2020 - Văn hóa
Sách Giác Ngộ, cụm Văn hóa
Liên hệ quảng cáo - Nhóm 1
Visitor
Visitor