Thượng tọa Thích Minh Thuận, Ủy viên Hội đồng Trị sự, Phó Trưởng ban Hoằng pháp Trung ương, Trưởng Phân ban Hoằng pháp Đồng bào dân tộc thiểu số, Phó Trưởng ban Trị sự GHPGVN tỉnh Phú Thọ - Ảnh: Hiếu Thuận

“Theo tôi, việc tiếp tục tu chỉnh Hiến chương cần hướng tới một số nguyên tắc căn bản: rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm, rõ cơ chế phối hợp và rõ những trường hợp được áp dụng cơ chế đặc biệt, có như vậy mới tránh được sự chồng chéo, tránh tình trạng một công việc có nhiều đơn vị cùng tham gia nhưng khi phát sinh vấn đề lại thiếu một đầu mối chịu trách nhiệm.

Về việc tấn phong giáo phẩm, theo quy định tại Chương X, Điều 70, trong những trường hợp đặc biệt, Ban Thường trực Hội đồng Chứng minh có thể xem xét, phê chuẩn việc tấn phong giáo phẩm trước thời hạn trên cơ sở đề nghị của Ban Thường trực Hội đồng Trị sự, trình Đức Pháp chủ GHPGVN ban hành Giáo chỉ; trong đó có một số trường hợp được xét đặc cách trước 3 năm theo hạ lạp.

Tôi hoàn toàn đồng tình với việc Giáo hội cần có cơ chế đặc biệt để ghi nhận những trường hợp có quá trình phụng sự nổi bật hoặc đảm đương những trọng trách đặc biệt. Tuy nhiên, nếu một nhiệm kỳ của Giáo hội là 5 năm mà thời gian được đặc cách tới 3 năm thì đây là một khoảng thời gian tương đối lớn. Vì vậy, tôi kính đề nghị Ban Thường trực Hội đồng Trị sự, khi tu chỉnh Hiến chương cần nghiên cứu thêm vấn đề này, có thể xem xét kỹ hơn về thời gian, tiêu chí, điều kiện và quy trình xét đặc cách, làm sao vừa ghi nhận xứng đáng công hạnh, sự đóng góp của chư tôn đức, vừa bảo đảm tính trang nghiêm, sự đồng thuận và tinh thần bình đẳng trong Tăng đoàn.

Đối với công tác quản lý Tăng Ni và tự viện, bên cạnh việc giữ gìn kỷ cương, theo tôi, Giáo hội cần đẩy mạnh hơn nữa việc xây dựng cơ sở dữ liệu Phật giáo thống nhất từ Trung ương đến địa phương, bao gồm dữ liệu về Tăng Ni, trụ trì, tự viện và các hoạt động Phật sự.

Kỷ cương của Giáo hội, suy cho cùng, trước hết phải bắt đầu từ kỷ cương và sự tự giác của mỗi người xuất gia.

Đối với việc tinh gọn các Ban, Viện, tôi thiết nghĩ, tinh gọn không có nghĩa đơn thuần là giảm số lượng. Điều quan trọng phải là giảm đầu mối trung gian, giảm sự trùng lặp nhưng đồng thời tăng năng lực và hiệu quả thực hiện Phật sự. Những đơn vị có chức năng gần nhau cần có cơ chế phối hợp rõ ràng; mỗi Ban, Viện cần xác định nhiệm vụ trọng tâm, xây dựng chương trình hành động cụ thể và có đánh giá kết quả sau từng năm”.

Giá trị của Chánh pháp không thay đổi, nhưng phương tiện chuyển tải phải thích ứng với thời đại

“Nhìn lại chặng đường 45 năm, theo tôi, thành tựu rất lớn của GHPGVN là đã xây dựng được một ngôi nhà chung đoàn kết của Tăng Ni, Phật tử Việt Nam.

Bước vào kỷ nguyên mới, tôi cho rằng có một nguyên tắc rất quan trọng, góp phần lan tỏa, phát triển Phật giáo Việt Nam, đó là: Giá trị của Chánh pháp không thay đổi, nhưng phương tiện chuyển tải phải thích ứng với thời đại.

Để thực hiện được điều này, theo tôi, Giáo hội nên từng bước xây dựng một hệ sinh thái truyền thông Phật giáo chính thống, chuyên nghiệp, có tính kết nối và đồng bộ, từ các bài giảng chuyên sâu đến những video ngắn, podcast, sách nói, thư viện số, kinh sách điện tử, các chương trình hỏi - đáp Phật pháp và những khóa học trực tuyến phù hợp từng đối tượng, với nội dung dễ hiểu, gần gũi và có khả năng giải đáp những vấn đề thực tế mà con người hôm nay đang đối mặt…

Cần chú trọng đào tạo kỹ năng công nghệ, truyền thông và kỹ năng sử dụng mạng xã hội cho đội ngũ Tăng Ni trẻ. Công nghệ, kể cả trí tuệ nhân tạo, nếu được sử dụng đúng mục đích có thể hỗ trợ chúng ta trong việc số hóa kinh điển, bảo tồn di sản, dịch thuật, giáo dục, quản lý và đưa giáo pháp đến với số đông nhanh hơn. Song song đó, Giáo hội cần chủ động xây dựng những nguồn thông tin chính thống, đáng tin cậy. Tăng Ni, Phật tử cũng cần được trang bị kiến thức để có chánh kiến, biết chọn lọc thông tin, kiểm chứng trước khi chia sẻ và ứng xử có trách nhiệm trên không gian mạng.

Tôi mong rằng trong nhiệm kỳ tới, Giáo hội sẽ tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản trị, đổi mới phương thức hoằng pháp và từng bước chuyển từ những hoạt động mang tính thời điểm sang những chương trình phụng sự có chiều sâu, lâu dài và bền vững.

Hoằng pháp ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số phải gắn với an sinh xã hội, giáo dục và từng bước hỗ trợ sinh kế.

Riêng công tác hoằng pháp đối với đồng bào dân tộc thiểu số để đạt được hiệu quả, theo tôi, trước hết chúng ta cần phải tôn trọng bản sắc văn hóa, phong tục, tập quán và đời sống của từng cộng đồng. Không thể lấy nguyên một mô hình hoằng pháp ở thành phố rồi áp dụng cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số mà chúng ta phải đến với bà con bằng sự gần gũi, lắng nghe và đồng hành. Giáo lý truyền đạt nên giản dị, dễ hiểu và gắn với đời sống của bà con. Ở những địa bàn có điều kiện, cần sử dụng ngôn ngữ bản địa hoặc có những người am hiểu ngôn ngữ, phong tục và văn hóa của cộng đồng cùng tham gia công tác hoằng pháp.

Một vấn đề rất quan trọng nữa là hoằng pháp ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số phải gắn với an sinh xã hội, giáo dục và từng bước hỗ trợ sinh kế. Vì vậy, tôi cho rằng Trung ương Giáo hội cũng như Ban Trị sự GHPGVN các tỉnh, thành - nơi có đông đồng bào dân tộc thiểu số cần có những chủ trương, phương thức và nhân sự phù hợp để xây dựng những chương trình dài hạn, phù hợp với thực tiễn từng địa phương thay vì chỉ tổ chức các chương trình mang tính thời điểm”.