Chuyến đi khó quên, thiêng liêng và đầy cảm xúc

Đoàn công tác số 19 với hơn 200 thành viên gồm lãnh đạo Vùng 4 Hải quân, chính quyền tỉnh Ninh Bình, và 23 Tăng Ni của Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Ninh Bình, Doanh nghiệp Xây dựng Xuân Trường, các cơ quan, đơn vị, cán bộ, chiến sĩ… từ ngày 3 đến 13-7 đã tổ chức chuyến thăm, làm việc, tặng quà cán bộ chiến sĩ, nhân dân đang sinh sống, công tác trên các đảo thuộc quần đảo Trường Sa.

Trang nghiêm lễ chào cờ tại đảo Trường Sa

Bắt đầu chuyến đi là lễ dâng hương tại Khu tưởng niệm chiến sĩ Gạc Ma, xã Cam Lâm, tỉnh Khánh Hòa. Trên chuyến tàu KN-491, từ đất liền ra đặc khu Trường Sa mất hơn 35 tiếng với khoảng 450 km. Tuy sóng to gió lớn do ảnh hưởng của bão, nhưng không vì vậy mà chùn bước đi của đoàn.

Khi ánh mặt trời bắt đầu tỏ rạng đón chào một ngày mới, cũng là lúc đoàn tới được đảo Trường Sa - điểm đến đầu tiên trong hành trình. Tại đây, chúng tôi thực hiện lễ chào cờ, thắp hương lễ Phật tại chùa và tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Lễ dâng hương tại Khu tưởng niệm chiến sĩ Gạc Ma

Trong khuôn khổ chuyến công tác, đoàn đã đến thăm, làm việc và tặng quà cán bộ, chiến sĩ, nhân dân đang sinh sống, công tác tại 10 trong tổng số 13 đảo thuộc quần đảo Trường Sa, góp phần động viên quân, dân nơi đầu sóng ngọn gió.

Chúng tôi đã trực tiếp gặp gỡ, trải nghiệm đời sống, sinh hoạt của cán bộ, chiến sĩ và nhân dân; đồng thời tổ chức các hoạt động giao lưu văn hóa, văn nghệ, thăm hỏi, động viên, tiếp thêm niềm tin và nghị lực để quân, dân yên tâm công tác, vượt qua mọi khó khăn, kiên cường bám biển, giữ đảo.

Thăm, tặng quà các chiến sĩ tại đảo Sinh Tồn

Do ảnh hưởng của cơn bão Ba Vì, đoàn không thể trực tiếp lên thăm và làm việc tại 3 đảo Nam Yết, Sơn Ca và Song Tử Tây theo kế hoạch. Tuy nhiên, nhờ sự hỗ trợ của các chiến sĩ tàu KN-491, những phần quà cùng tình cảm từ đất liền vẫn được chuyển đến cán bộ, chiến sĩ, nhân dân và các tự viện trên đảo.

Đối với tôi, đây là chuyến đi khó quên, thiêng liêng và đầy cảm xúc. Mỗi ngôi chùa trên đặc khu Trường Sa đều là những cột mốc tâm linh sống để khẳng định và bảo vệ chủ quyền biển đảo của Tổ quốc ở nơi biển đảo xa khơi, tiền đồn phía Đông của Tổ quốc. Đến thăm các ngôi chùa trên đảo, là thăm chỗ dựa tinh thần, tâm linh vững chắc cho quân và dân Trường Sa, nhất là các ngư dân mỗi khi tránh trú bão trên các đảo.

Xúc động lễ tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ hy sinh bảo vệ biển đảo của Tổ quốc, trên tàu KN-491 neo đậu tại đảo Cô Lin

Đặc biệt, lễ tưởng niệm trên tàu tưởng nhớ các liệt sĩ hy sinh vì chủ quyền biển, đảo trong đó có 64 chiến sĩ đã hy sinh để bảo vệ đảo Gạc Ma, khi tàu KN-491 thả neo tại đảo Cô Lin đã để lại nhiều cảm xúc khó tả đối với tôi và mọi người trong đoàn.

Trong sự im lặng của biển cả về đêm, hương thơm của nén hương trầm và không khí trang nghiêm, đoàn làm lễ tưởng niệm, thả vòng hoa và từng người lần lượt thả hoa đăng xuống biển, tri ân các liệt sĩ, nhắc nhở về truyền thống và trách nhiệm trong việc giữ gìn biển đảo, lãnh thổ và chủ quyền của Tổ quốc.

Nhìn thấy chùa là thấy quê hương, dân tộc

Trong chuyến đi, đoàn đã đến thăm hỏi đời sống tu học của chư Tăng tại các tự viện, và đời sống sinh hoạt của quân, dân trên các đảo Trường Sa Lớn, Đá Tây A, Trường Sa Đông, Thuyền Chài, Phan Vinh, Tiên Nữ, Sinh Tồn, Sinh Tồn Đông và Đá Lớn - những cột mốc tâm linh giữa trùng khơi.

Trong không gian thanh tịnh nơi cửa Phật, chúng tôi thành kính dâng hương, đảnh lễ Tam bảo và cầu nguyện quốc thái dân an, biển trời yên bình, nguyện cho cán bộ, chiến sĩ, nhân dân luôn mạnh khỏe, bình an, vững tâm nơi đảo xa.

Thỉnh chuông cầu nguyện thế giới thái bình, mưa thuận gió hòa, nhân dân an cư lạc nghiệp

Điểm nhấn của chuyến đi là lễ an vị Phật tại chùa Thuyền Chài, Tiên Nữ và Đá Lớn sau thời gian được trùng tu, tôn tạo. Tôi cùng chư tôn đức và các thành viên trong đoàn cử hành nghi thức tụng kinh, trì chú và an vị tôn tượng Đức Phật trong không gian thờ tự trang nghiêm để Phật tử và nhân dân hướng về chiêm bái, nuôi dưỡng đức tin, khởi phát tâm cung kính, hướng thiện và thực hành theo lời dạy của chư Phật, chư Bồ-tát.

Theo truyền thống văn hóa người Việt, đi đến đâu đều dựng chùa thờ Phật, dựng miếu thờ thần, dù sơ khai rất nhỏ, nhưng đó cũng là nét văn hóa tâm linh, truyền thống của người Việt. Sau quá trình trùng tu, ba ngôi chùa vẫn giữ nguyên hồn cốt của kiến trúc Phật giáo truyền thống Việt Nam. Tam quan, chính điện, gác chuông, nhà Tăng cùng các hạng mục được tôn tạo đồng bộ, tạo nên không gian thanh tịnh giữa trùng khơi. Sự hiện diện của những mái chùa ấy cũng là kết tinh của sự quan tâm từ Bộ Quốc phòng, Bộ Tư lệnh Hải quân, GHPGVN cùng sự phát tâm của Doanh nghiệp Xây dựng Xuân Trường trong việc chăm lo đời sống tâm linh cho quân, dân đang ngày đêm gìn giữ biển, đảo và thềm lục địa thiêng liêng của Tổ quốc.

Những món quà từ đất liền gửi tặng các chiến sĩ, bà con tại đảo Nam Yết, Sơn Ca và Song Tử Tây

Dịp này, đoàn cũng tham dự lễ thay biển tên chùa Vinh Phúc thành chùa Phan Vinh theo tên gọi của đảo. Việc đổi tên không chỉ tạo sự thống nhất với địa danh, thuận tiện trong nhận diện và ghi nhớ, mà còn góp phần khẳng định sự gắn bó giữa ngôi chùa với từng hòn đảo.

Tiếp nối hành trình gìn giữ những mái chùa nơi biển đảo, nghi thức khởi công tu bổ chùa Đá Nam cũng được cử hành nhằm bảo tồn và tái thiết các công trình Phật giáo ở đặc khu Trường Sa, để những mái chùa Việt tiếp tục hiện diện giữa biển khơi như dấu ấn của văn hóa dân tộc và đời sống tâm linh nơi đảo xa. Sự hiện diện của ngôi chùa giữa biển đảo mang ý nghĩa đặc biệt, góp phần khẳng định chủ quyền lãnh thổ.

Đoàn công tác cập bến đảo Trường Sa

Trong một lần trò chuyện với người dân trên đảo và được chia sẻ: “Chùa là nét văn hóa tâm linh của người Việt, là nơi tìm về cội nguồn văn hóa của dân tộc, dấu ấn tâm linh vô hình nhưng lại hữu hình. Chùa tại đây là nơi để ngư dân, bà con, các chiến sĩ trú bão, thắp hương, cầu nguyện vượt qua sống gió mỗi khi ra khơi và các nghi lễ tâm linh chúng tôi đều đến chùa cầu nguyện”.

“Chúng tôi có niềm tin mãnh liệt vào chư Phật, Bồ-tát, ngôi chùa hiện diện tại các đảo này vô cùng thiêng liêng, là nơi dân chúng yên tâm bám biển đảo, để phát triển kinh tế, tăng thu nhập, giữ gìn mảnh đất thiêng liêng của dân tộc, vì vậy nhìn thấy chùa là thấy quê hương, dân tộc”, một người dân từng bày tỏ với tôi.

Những ngày an cư đặc biệt trên biển

Chuyến đi diễn ra trong mùa An cư kiết hạ của chư Tăng theo truyền thống Phật giáo. Trong chuyến đi, ngoài việc tổ chức các lễ cầu an, cầu siêu, dâng hương tưởng niệm,... các thời khoá vẫn được duy trì đều đặn như: cúng quá đường, thiền hành,... đúng giờ như truyền thống an cư.

Thời Quá đường "đặc biệt" của chư Tăng trên tàu KN-491

Nhân dịp thăm các chùa trên đảo, chúng tôi đã chia sẻ Phật pháp đến cán bộ chiến sĩ, nhân dân và được mọi người rất trân quý và hoan hỷ. Chúng tôi cũng tổ chức thiền hành quanh chùa, quanh đảo với sự bình yên mà trước đây chưa từng có.

Điều đáng nhớ nhất trong chuyến đi là các buổi nghi thức Quá đường trên tàu biển. Nghi thức cúng Quá đường là một nét đẹp trong thiền môn. Theo đó, chư Tăng thực hiện các nghi thức: cúng dường, xuất sanh, tống thực, tam đề ngũ quán, kiết trai, hồi hướng. Sau khi dùng cơm xong, đại chúng kinh hành, niệm Phật trên tàu trong chánh niệm.

Thiền hành trong khuôn viên chùa Phan Vinh (đảo Phan Vinh)

Điều khác lạ là lúc bình thường khi ăn, tôi dùng cơm trong chánh niệm, ngồi ngay thẳng, nhưng khi ở trên tàu, thỉnh thoảng lại lắc lư khi gặp sóng to gió lớn, đó là trải nghiệm thú vị với tôi. Sau khi quá đường, một cán bộ trên tàu chia sẻ sự ngạc nhiên khi lần đầu biết về nghi thức quá đường của Phật giáo và cảm thán: sao quý thầy đi công tác mà vẫn giữ được nếp như ở chùa vậy!

Sóng to, gió lớn, đi lại trên tàu còn khó khăn, thế nhưng các nhân viên, chiến sĩ ở tổ phục vụ vẫn cố gắng để tổ chức nấu ăn, chăm lo cho chư Tăng, cán bộ, chiến sĩ, đại biểu chu đáo, đầy đủ dinh dưỡng.

Khóa lễ tụng kinh, an vị Phật tại chùa Thuyền Chài

Mong muốn nhiều người dân, chư Tăng về Trường Sa

Trường Sa - hai tiếng gọi thiêng liêng, mỗi người con đất Việt đều mong ước sẽ có một lần được trải nghiệm vùng biển thuộc chủ quyền Việt Nam, được đặt chân lên mảnh đất thân thương của đất nước ở các đảo giữa biển khơi sóng gió.

Sau khi tham gia chuyến đi, tôi mong muốn có thêm nhiều người dân về đây sinh sống hơn để giữ gìn và phát triển biển đảo của quê hương. Hiện nay, có một số chùa chưa có chư Tăng sinh hoạt, các chùa do các chiến sĩ và người dân thay nhau trông coi, thực hiện các khóa lễ. Vì vậy, tôi mong Giáo hội sẽ có định hướng và công cử thêm chư Tăng về trụ trì các chùa ở đặc khu Trường Sa để sinh hoạt, hành đạo, hướng dẫn bà con, giữ gìn Phật pháp và nét đẹp văn hóa của dân tộc.

Từ đảo Đá Tây A nhìn ra vùng biển thiêng liêng của Tổ quốc

Đời sống vật chất, tinh thần và tâm linh của người dân trên đảo đều thiếu thốn. Chùa ở nơi hải đảo mang lại sự phong phú, giàu có hơn cho đời sống tinh thần và tâm linh của đồng bào địa phương. Tôi mong tất cả đem hết sức mình làm nhiệm vụ thiêng liêng tại biển đảo Trường Sa thân yêu, để “Mái chùa luôn che chở hồn dân tộc” tại đất liền cũng như biển đảo.

***

Đây là lần thứ tư tôi được thăm Trường Sa, mỗi lần đến đây cảm xúc lại trào dâng. Sau mỗi lần từ Trường Sa trở về lại thấy yêu Tổ quốc, biển đảo quê hương hơn. Đặc biệt là quý mến cán bộ, chiến sĩ, quân và dân trên đảo hơn. Nhìn về quá khứ, và hiện tại trên đảo, tôi càng thấy trân quý sự hy sinh của các anh hùng, liệt sĩ để giữ gìn chủ quyền quê hương là quá lớn. Qua đó, chúng tôi tự nhủ càng phải sống tốt và nỗ lực cống hiến hơn, không ngại khó, ngại khổ, vì quân và dân trên các đảo còn vất vả hơn chúng ta nhiều lần. Tôi mong Tăng Ni, Phật tử sắp tới sẽ có những hoạt động hướng về biển đảo, quê hương; đơn giản như việc thực hành tiết kiệm trong lối sống và chi tiêu để trích một phần nhỏ ủng hộ cho việc phát triển và bảo vệ chủ quyền biển đảo trên tinh thần yêu Tổ quốc.

Thượng tọa Thích Minh Quang

(Nguyên Tài ghi - Ảnh: Xuân Hòa, Quốc Khánh)