Bo bo – Phương thuốc kỳ diệu

Cây bo bo còn có tên là ý dĩ, ý dĩ nhân, ý mễ, lục cốc tử, mễ nhân. Người miền Nam gọi bo bo là cườm gạo. Bo bo mọc hoang hoặc được trồng lấy hạt làm thuốc và lương thực.

Theo Đông y, bo bo vị ngọt nhạt, có tác dụng kiện tỳ, lợi thấp, thanh nhiệt, bổ phổi, trừ mủ. Bo bo dùng sống thì thanh nhiệt, lợi tiểu, trừ thấp nhiệt; khi được sao vàng thì tính bình, bổ tỳ vị, ngừng tả lỵ, chữa phù thũng, tê thấp, phụ nữ bạch đới...

Phụ nữ sau đẻ muốn có nhiều sữa nên lấy hạt bo bo sao vàng 30g, lá cây sung tật 20g, một móng giò heo, gạo nếp vừa đủ, nấu cháo ăn hàng ngày. Không  nên dùng hạt bo bo sống (chưa sao) vì sẽ mất sữa.

Món canh đậu xanh, bo bo nếu dùng thường xuyên sẽ làm da trắng đẹp, trơn nhẵn hơn. Cách làm: lấy khoảng 100-200g đậu xanh và 50-100g bo bo rửa sạch, cho vào nước, đun sôi trong vài phút rồi để lửa nhỏ hầm khoảng 20 phút. Khi uống, cho thêm ít mật ong hoặc đường phèn. Đậu xanh có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, giải khát nên có tác dụng làm trắng da. Bo bo làm giảm những nốt dạn trắng trên da mặt. Người da dầu, có nhiều mụn trứng cá đầu đen nên uống loại canh này.

Món cháo bo bo, ngải cứu có thể chữa đau bụng hay mệt mỏi khi hành kinh, kinh thưa, ít. Cách làm: Ngải cứu tươi 20g, ý dĩ 40g, độc hoạt 15g, gạo tám thơm 70g, đường đỏ, nước đủ dùng. Các thứ trên (trừ gạo) rửa sạch cho vào nồi hầm khoảng 30 phút, rồi chắt lấy nước, bỏ bã. Sau đó cho gạo đã vo sạch vào hầm thành cháo, cháo đã chín cho đường đỏ vào là dùng được.

Ngoài ra, cây bo bo còn có tác dụng chữa bệnh:

- Trị họng sưng đau: lấy ý dĩ nhai nuốt là khỏi.

-  Trị nóng nảy, giận dữ, tiểu buốt: bo bo 20g, sắc với hai chén nước còn một chén. Thêm cam thảo 16g hoặc nho khô 40g, nấu sôi, bỏ bã, uống.

- Trị răng đau, răng sâu: bo bo, cát cánh, nghiền nát thành bột nhuyễn, nhét vào chỗ răng đau.

- Trẻ em rối loạn tiêu hóa, tiêu chảy kéo dài, đái đục: Hạt bo bo 12g, hoài sơn đồ sao 10g tán bột, cho ăn mỗi lần 6-7g hòa với nước cơm, ngày ăn 2-3 lần.

- Tiêu chảy mạn tính: Hạt bo bo sao vàng 50g, hạt sen sao vàng 40g, sa nhân 5g. Tất cả đem tán bột mịn, ngày uống 2-3 lần với nước cơm, mỗi lần 10-15g.

- Phụ nữ khí hư, bạch đới: Hạt bo bo sao vàng 20g, rễ cây bấn trắng 20g sao vàng. Sắc uống ngày một thang.

- Tê thấp, đau lưng, mỏi khớp: Hạt bo bo sao vàng 30g; thổ phục linh, cẩu tích, tỳ giải đều 20g. Sắc uống ngày một thang.