Tang lễ giản dị mà rất trang trọng. Ngoài những lễ nghi tôn giáo và lời cảm tạ của đại diện gia đình thì còn có phần bạn bè thân hữu đồng hương đọc điếu văn. Qua đó tôi biết người vừa nằm xuống từ khi còn là du học sinh cho đến nay đã 40 năm sinh sống tại Hungary. Anh được nhận xét là nhân viên xuất sắc luôn chu toàn công việc được giao, là một người tốt bụng thường hay giúp đỡ bạn bè và nhiệt tình tham gia các sinh hoạt cộng đồng, thường rộng lòng đóng góp cho các chương trình cứu trợ khi thiên tai cũng như dịch bệnh...

Là một người chồng, người cha tràn đầy yêu thương và có trách nhiệm, sự ra đi của anh để lại niềm tiếc thương sâu sắc không chỉ cho vợ con mà còn cho cả đồng nghiệp và tất cả những ai từng có dịp cộng tác với anh.

Những bài điếu văn đọc lên trong không khí trang nghiêm trầm lắng, ai nấy lặng lẽ cúi đầu lắng nghe trong nỗi xúc động.

Đó là lần đầu tiên tôi dự lễ tang của một người Việt ở trời Âu, ngoài nỗi buồn chia cắt thì còn có nỗi bùi ngùi dành cho kiếp người xa quê.

Đáp lại cho nỗi bùi ngùi này, những người bạn Hungary nói rằng họ rất hài lòng đón nhận gia đình anh trong cộng đồng của mình.

*

Lần đó tôi đến nước Áo, một anh Phật tử hướng dẫn tôi đi tham quan các bảo tàng và lâu đài… Một sự ngạc nhiên thú vị vì nghĩa trang cũng là một điểm tham quan, anh nói “Thầy đến để biết người châu Âu chôn cất người chết như thế nào”.

Nghĩa trang sạch sẽ và sáng sủa dù đậm dáng vẻ thâm trầm của thời gian, ngoài những ngôi mộ cổ hơn trăm năm, tôi thấy một ngôi mộ khoảng 70 năm. Trên ngôi mộ đó người ta đắp xi-măng hình một cuốn sách đang mở ra.

Ban đầu, tôi nghĩ đây là nơi an nghỉ của một học giả hay nhà văn. Nhưng hình ảnh cuốn sách gợi lên nhiều liên tưởng, cho tôi suy nghĩ đời người như một trang sách ghi lại điều thiện điều ác mà mình đã làm và ghi lại niềm vui nỗi buồn niềm thương nỗi ghét mà mình để lại cho mọi người trong suốt một kiếp sống trên thế gian này, đến khi từ giã cõi đời chỉ là mới lật qua một trang đó và dĩ nhiên lật qua không phải là đã chấm dứt, trang sách đó vẫn nối kết với những trang kế tiếp kế tiếp…

Sống như thế nào để mỗi trang sách đời người là một câu chuyện mà người khác trân trọng kể lại với niềm mong muốn lan tỏa những điều thiện lành.