LTS. Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ X, nhiệm kỳ 2026-2031, được tổ chức sớm hơn một năm so với quy định trong Hiến chương, nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước. Hàng chuỗi các sự kiện, hoạt động của Giáo hội trên nhiều lĩnh vực đã diễn ra phong phú, đa dạng và góp phần vào thành tựu chung của GHPGVN trong 4 năm qua. Sau đây là 10 dấu ấn trong rất nhiều sự kiện của Giáo hội, xin giới thiệu cùng chư Tăng Ni, Phật tử và quý độc giả quan tâm.

1. Đại lễ Vesak Liên Hiệp Quốc 2025 thành công nhất trong các kỳ Đại lễ Vesak

Đó là nhận định về Đại lễ Vesak Liên Hiệp Quốc lần thứ 20; lần thứ 4 tổ chức tại Việt Nam, và là lần đầu tiên tổ chức ở khu vực phía Nam, tại một cơ sở giáo dục thuộc GHPGVN là Học viện Phật giáo VN tại TP.HCM từ ngày 6 đến 8-5-2025. Đại lễ quy tụ hơn 3.500 đại biểu, trong đó có hơn 1.350 đại biểu quốc tế đến từ 85 quốc gia và vùng lãnh thổ, bao gồm các nguyên thủ quốc gia, đại diện Liên Hiệp Quốc, UNESCO và các nhà nghiên cứu Phật học hàng đầu thế giới.

Lưu niệm tại Đại lễ Vesak Liên Hiệp Quốc 2025

Sự kiện văn hóa, tôn giáo và học thuật quốc tế này do GHPGVN đăng cai tổ chức có chủ đề “Đoàn kết và bao dung vì nhân phẩm con người: Tuệ giác Phật giáo vì hòa bình thế giới và phát triển bền vững”, với chuỗi các hoạt động học thuật, lễ hội văn hóa, hoạt động cộng đồng, nhiều sự kiện thiêng liêng thu hút hàng triệu người tham dự như chiêm bái xá-lợi Đức Phật cung thỉnh từ Ấn Độ, chiêm bái xá-lợi Trái tim bất diệt của Bồ-tát Thích Quảng Đức.

Đại lễ đã ra Tuyên bố chung Đại lễ Vesak Liên Hiệp Quốc Thành phố Hồ Chí Minh 2025 gồm 7 điều, khẳng định cam kết không lay chuyển trong việc vận dụng trí tuệ Phật giáo, trách nhiệm đạo đức và hành động tập thể để mang lại hòa bình thế giới, bảo vệ phẩm giá con người và duy trì sự an lạc cho hành tinh này.

Đại lễ Vesak Liên Hiệp Quốc 2025 được tổ chức ở Học viện Phật giáo VN tại TP.HCM

2. Tổ chức chiêm bái xá-lợi Phật cung thỉnh từ Ấn Độ cho hơn 17 triệu lượt người ở 9 tỉnh thành một cách an toàn tuyệt đối, trang nghiêm và thiêng liêng

Trong khuôn khổ Đại lễ Phật đản Vesak Liên Hiệp Quốc 2025, qua sự hỗ trợ ngoại giao của Nhà nước, GHPGVN đã cung thỉnh xá-lợi Đức Phật lịch sử từ Ấn Độ, theo quy định nghiêm ngặt dành cho nguyên thủ quốc gia, về tôn trí tại chùa Thanh Tâm (xã Bình Lợi, TP.HCM) cho Tăng Ni, Phật tử chiêm bái và đảnh lễ từ ngày 3 đến 8-5-2025.

Hơn 17 triệu lượt người chiêm bái, cung rước xá-lợi Đức Phật lich sử

Sau đó, xá-lợi Đức Phật được cung thỉnh và tôn trí tại chùa Quán Sứ - Trụ sở của GHPGVN. Trong thời gian một tháng, từ ngày 3-5 đến ngày 3-6, xá-lợi Đức Phật đã được cung thỉnh và tôn trí tại 9 tỉnh, thành phố (bao gồm TP.HCM, Thủ đô Hà Nội, TP.Đà Nẵng, các tỉnh Tây Ninh, Bắc Giang, Quảng Ninh, Hưng Yên, Hà Nam, Ninh Bình), thống kê chưa đầy đủ có hơn 17 triệu lượt người đến chiêm bái và đảnh lễ.

Được chiêm bái trực tiếp xá-lợi Đức Phật lịch sử trên chính quê hương đã mang lại niềm hoan hỷ và xúc động cho Phật giáo đồ Việt Nam. Nhiều người bày tỏ hạnh phúc, vì chưa bao giờ dám nghĩ rằng mình hữu duyên để chiêm bái xá-lợi Đức Phật thị hiện cách đây hơn 2.600 năm.

3. Cung thỉnh xá-lợi Trái tim Bồ-tát Thích Quảng Đức về an vị vĩnh viễn tại tháp Đa Bảo trong khuôn viên Việt Nam Quốc Tự

Sau hơn sáu thập kỷ được ký gửi tại Ngân hàng Quốc gia Việt Nam, sau năm 1975 là Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chi nhánh TP.HCM, ngày 5-5-2025, sau Lễ bàn giao diễn ra trang nghiêm tại Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chi nhánh TP.HCM với sự tham dự của lãnh đạo Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Bộ Dân tộc và Tôn giáo, các cơ quan chức năng Trung ương và TP.HCM với GHPGVN; xá-lợi Trái tim bất diệt của Bồ-tát Thích Quảng Đức được cung rước về Việt Nam Quốc Tự tôn trí để các đại biểu quốc tế, Tăng Ni và Phật tử chiêm bái từ ngày 6 đến ngày 10-5-2025 trong khuôn khổ Đại lễ Vesak Liên Hiệp Quốc 2025.

Chiêm bái xá-lợi Trái tim Bồ-tát Thích Quảng Đức tại Việt Nam Quốc Tự

Xá-lợi Trái tim Bồ-tát Thích Quảng Đức là biểu tượng thiêng liêng, kết tinh cho tinh thần từ bi và bất bạo động của Phật giáo Việt Nam, trong cuộc Pháp nạn 1963. Sau hơn 60 năm được bảo quản nghiêm cẩn, trong mùa Phật đản PL.2569, Tăng Ni, Phật tử cả nước có dịp chiêm bái, đảnh lễ xá-lợi Trái tim bất diệt, với niềm xúc động khó tả.

Ngày 29-12-2025, chư tôn Trưởng lão Hội đồng Chứng minh, chư vị giáo phẩm Hội đồng Trị sự, Ban Trị sự GHPGVN TP.HCM đã cử hành Lễ an vị vĩnh viễn xá-lợi Trái tim Bồ-tát Thích Quảng Đức tại tháp Đa Bảo - công trình kỷ niệm Pháp nạn Phật giáo 1963 trong khuôn viên Việt Nam Quốc Tự (P.Hòa Hưng, TP.HCM).

4. Nhiệm kỳ đầu tiên Hội đồng Chứng minh có nhiều hoạt động để cụ thể hóa chức năng, vai trò lãnh đạo tối cao về Đạo pháp và Giới luật

Với Hiến chương sửa đổi lần thứ 7, chức năng và vai trò của Hội đồng Chứng minh, cơ quan lãnh đạo tối cao về Đạo pháp và Giới luật của GHPGVN được cụ thể hóa. Theo đó, lần đầu tiên trong lịch sử, Văn phòng Đức Pháp chủ được thành lập, các Hội nghị của Ban Thường trực định kỳ và bất thường, Đại nghị của Hội đồng Chứng minh được tổ chức cuối mỗi năm, qua đó có ý kiến, quyết nghị nhiều nội dung cấp thiết liên quan tới việc chấn chỉnh Tăng sự quan trọng là tổ chức Đại giới đàn, tấn phong giáo phẩm hàng năm.

Lần đầu tiên tổ chức các hội nghị của Ban Thường trực và Đại nghị của Hội đồng Chứng minh định kỳ từ sau Đại hội IX GHPGVN - Ảnh: Quảng Đạo

Trong các kỳ Hội nghị, Đại nghị, Đức Pháp chủ luôn quang lâm tham dự, chủ trì trong tinh thần của giới luật, tôn trọng biệt truyền hệ phái và đoàn kết, hòa hợp trong ngôi nhà GHPGVN.

Hội đồng Chứng minh cũng đã lần đầu tiên quyết định ấn định việc tổ chức Lễ tưởng niệm chư vị Pháp chủ tiền nhiệm và chư vị Thành viên Hội đồng Chứng minh đã viên tịch qua các thời kỳ tại Việt Nam Quốc Tự vào ngày tưởng niệm húy nhật Đức Đệ nhất Pháp chủ - Đại lão Hòa thượng Thích Đức Nhuận.

Song song đó, Hội đồng Chứng minh cũng đã thành lập Quỹ học bổng Đức Nhuận – tôn danh của Đức Đệ nhất Pháp chủ nhằm tri ân công đức của ngài đối với việc ngài đã đặt nền móng cho sự phát triển của Giáo hội, qua đó khuyến khích, bảo trợ cho Tăng Ni tu học từ cấp cử nhân cho đến tiến sĩ, các Tăng Ni trẻ chuyên ngành Phạn ngữ, đầu tư lâu dài cho nhân sự phục vụ công tác nghiên cứu Phật học chuyên sâu và các Phật sự của Giáo hội.

5. Sáp nhập các Ban Trị sự, các ban chuyên môn tỉnh, thành phố; tạm dừng hoạt động Ban Trị sự các quận, huyện, thị xã

Ngày 1-7-2025, trong chủ trương của Đảng và Nhà nước, toàn quốc sáp nhập các tỉnh, thành phố từ 63 thành 34 đơn vị; và chính thức vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Hòa cùng nhịp vận động của đất nước, GHPGVN tiến hành sáp nhập các Ban Trị sự cấp tỉnh, thành phố, đồng thời tạm dừng hoạt động Ban Trị sự cấp quận, huyện, thị xã để phù hợp với tình hình mới.

Hội nghị mở rộng của Ban Thường trực Hội đồng Trị sự ngày 1-7-2025 quyết định nhiều nội dung quan trọng, trong đó có quyết định tổ chức Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ X sớm hơn 1 năm so với quy định của Hiến chương - Ảnh: Đăng Huy

Trong chủ trương chung, hướng tới mục tiêu tổ chức hành chính “Tinh - Gọn - Mạnh – Hiệu lực - Hiệu năng - Hiệu quả”, Trung ương Giáo hội quyết định tiến hành sáp nhập các Ban, Viện tại Trung ương và chỉ đạo tinh giản các ban chuyên môn trực thuộc các Ban Trị sự cấp tỉnh, thành phố.

Những thay đổi này sẽ chính thức được cụ thể hóa trong các nội dung của Hiến chương GHPGVN sửa đổi lần thứ 8, trình Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ X, nhiệm kỳ 2026-2031. Đây là chủ trương đúng đắn, thể hiện sự đồng hành cùng dân tộc.

6. Trẻ hóa nhân sự, không còn tình trạng một vị giáo phẩm kiêm nhiệm Trưởng ban Trị sự nhiều tỉnh, thành phố và kiêm nhiệm chức vụ ở nhiều ban chuyên môn

Toàn bộ 34/34 tỉnh, thành phố trên toàn quốc đã tổ chức Đại hội đại biểu Phật giáo cấp tỉnh, thành phố từ ngày 4-4 đến ngày 15-10-2026. Sau hơn 6 tháng diễn ra, Giáo hội cấp tỉnh, thành phố đã kiện toàn tổ chức nhân sự, đi vào hoạt động ở các địa phương.

Trong nhiệm kỳ 2026-2031, không còn tình trạng một vị giáo phẩm phải kiêm nhiệm Trưởng ban Trị sự nhiều tỉnh, thành phố như nhiệm kỳ trước. Đồng thời, trong nhiệm kỳ này, đã có thế hệ giáo phẩm lãnh đạo Phật giáo các tỉnh, thành phố trẻ hóa dưới 50 tuổi, có vị sinh năm 1980. Đồng thời, trong cơ cấu Ban Trị sự cấp tỉnh, thành phố không còn tình trạng một vị kiêm nhiệm nhiều chức vụ ở các ban chuyên môn – ngoại trừ một số địa phương thiếu nhân sự Tăng Ni đủ điều kiện.

Không còn tình trạng một vị giáo phẩm kiêm nhiệm Trưởng ban Trị sự từ 2 đến 4 tỉnh, thành phố như trước - Thiết kế: Hạnh Đăng

Từ những điều kiện đã thực hiện được ở cấp tỉnh, thành phố, Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc sẽ công cử Hội đồng Trị sự và tiến hành sáp nhập, tinh gọn các Ban, Viện tại Trung ương. Đồng thời sẽ giảm số lượng thành viên các Ban, Viện theo đúng chỉ tiêu đã đặt ra, với nguồn nhân lực có sức trẻ để thực hiện chủ trương chung “Kỷ cương - Đổi mới - Hiệu lực - Hiệu quả” mà Giáo hội đã đề ra cho giai đoạn tới.

7. Đại lễ Kỷ niệm 45 năm thành lập GHPGVN

Nhằm tôn vinh những đóng góp to lớn của Tăng Ni, Phật tử, của tổ chức GHPGVN trong sự nghiệp hoằng dương Chánh pháp, phụng sự Đạo pháp và Dân tộc; trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, sự nghiệp đối ngoại nhân dân của Phật giáo trong hội nhập quốc tế góp phần nâng cao vị thế của đất nước, GHPGVN tổ chức Đại lễ Kỷ niệm 45 năm thành lập Giáo hội Phật giáo Việt Nam. Sự kiện này được tổ chức đồng thời với Đại hội đại biểu Phật giáo các tỉnh, thành phố nhiệm kỳ 2026-2031, diễn ra rất sớm, từ đầu tháng 4-2026 cho đến ngày 6-11-2026.

Triển lãm Kỷ niệm 45 năm thành lập GHPGVN tại Việt Nam Quốc Tự, TP.HCM - Ảnh: Thế Phong

Đây là sự kiện trọng đại của các cấp Giáo hội và các Ban, Viện Trung ương cũng như của Tăng Ni, Phật tử Việt Nam ở trong và ngoài nước. Qua đó, khẳng định GHPGVN ra đời là sự kết tinh trí tuệ, là nguyện vọng chân chính của Tăng Ni, Phật tử Việt Nam, là chủ thể kế thừa lịch sử hàng ngàn năm của Phật giáo Việt Nam, nêu cao truyền thống “Hộ quốc an dân”, đồng hành cùng dân tộc của Phật giáo Việt Nam.

Sự kiện này cũng là dịp để đánh giá những thành tựu to lớn của GHPGVN đã đạt được trong sự nghiệp hoằng pháp, phát triển tổ chức Giáo hội, phụng sự đạo pháp và hướng dẫn đồng bào Phật tử, đóng góp vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Đồng thời, khơi dậy niềm tự hào về truyền thống lịch sử và nâng cao nhận thức về vai trò, trách nhiệm của các cấp Giáo hội, của Tăng Ni, Phật tử trong thời kỳ hội nhập quốc tế, giữ vững phương châm: Đạo pháp – Dân tộc – Chủ nghĩa xã hội.

8. Công tác từ thiện xã hội thực hiện sâu, rộng với nhiều kết quả

Công tác từ thiện, an sinh xã hội của GHPGVN luôn là dấu ấn rất lớn, thể hiện tinh thần từ bi cứu khổ và hộ quốc an dân. Với con số thống kê chưa thật đầy đủ, con số 7.500 tỷ đồng trong tổng kết của GHPGVN đã nói lên sự đa dạng trong hình thức hoạt động, phong phú các chương trình và thiết thực trong công tác này.

Từ thiện, an sinh xã hội luôn là dấu ấn lớn trong hoạt động của GHPGVN - Ảnh: Quảng Đạo

Những bếp cơm tình thương được duy trì trong thời gian dài, mang lại ý nghĩa lớn. Nhiều quỹ học bổng được hình thành để giúp đỡ cho những hoàn cảnh khó khăn có điều kiện vươn lên. Hàng trăm công trình xây dựng cầu bê-tông nông thôn hay các công trình xã hội được thúc đẩy mạnh mẽ trong nhiệm kỳ mang đến nhiều giá trị cho cộng đồng. Hàng trăm ngôi nhà từ bi, đại đoàn kết được xây dựng cùng với đó là các hỗ trợ về đào tạo, chăm sóc sự học, sinh kế lâu dài ở khắp mọi miền đất nước, cả trong các cộng đồng người Việt ở nước ngoài, hỗ trợ nhân dân các nước bị thiên tai… Từ những nền tảng đó, công tác từ thiện xã hội của Phật giáo hướng tới hoàn thiện cơ chế, vận hành tốt các tổ chức, trung tâm bảo trợ, an sinh xã hội.

Chính vì thế, nói đến Phật giáo là nói tới tinh thần từ bi cứu khổ, hình ảnh dấn thân vì cộng đồng, đem lại những an ủi, chia sẻ yêu thương trong hoạn nạn và các hoàn cảnh khó khăn…

9. Hoàn thiện đào tạo trình độ tiến sĩ Phật học trong hệ thống giáo dục của Giáo hội

Năm 2019, Nhà nước thông qua chủ trương Học viện Phật giáo VN tại TP.HCM là đơn vị giáo dục đầu tiên trong Giáo hội được phép đào tạo trình độ tiến sĩ ngành Phật học. Đó là lần đầu tiên, trong hệ thống giáo dục của Giáo hội tổ chức đào tạo trình độ tiến sĩ. Đến năm 2022, tại Học viện Phật giáo VN tại Hà Nội, sau đó là Học viện Phật giáo VN tại TP.HCM có 3 nghiên cứu sinh đã bảo vệ thành công luận án tiến sĩ, chính thức hoàn thiện đào tạo Phật học trong hệ thống giáo dục của Phật giáo ở trình độ cao nhất.

Học viện Phật giáo VN tại Hà Nội là nơi cấp bằng tiến sĩ Phật học sớm nhất

Cho đến hiện nay, tại hai cơ sở được phép đào tạo trình độ tiến sĩ ngành Phật học là Học viện Phật giáo tại TP.HCM và Hà Nội đều đã có nghiên cứu sinh bảo vệ thành công luận án, hoàn thành chương trình đào tạo.

Đây là một dấu ấn quan trọng trong giáo dục Phật học của Phật giáo Việt Nam. Tuy rằng, người học Phật không nhằm mục đích tìm kiếm học vị như thế học. Nhưng trong phạm trù nhất định, để định lượng và thích ứng giáo dục xã hội, việc xây dựng hoàn thiện hệ thống giáo dục của Giáo hội là cấp thiết để đào tạo con người và nâng cao chất lượng học tập, nghiên cứu, mở hướng mới đào tạo trong nước, phù hợp với các yêu cầu thực tiễn.

10. Sắp xếp lại các cơ quan báo chí toàn quốc theo định hướng tinh gọn, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả; Báo Giác Ngộ kỷ niệm 50 năm phát hành số đầu tiên và tiếp tục hoạt động phụng sự trong giai đoạn cùng đất nước bước vào kỷ nguyên mới

Cùng với chủ trương chung tinh giản bộ máy hành chính, hệ thống báo chí trong toàn quốc cũng được hoạch định phải tinh gọn. Đặc biệt tại hai trung tâm hoạt động báo chí lớn của toàn quốc là Hà Nội và TP.HCM, nhiều cơ quan báo chí, các đài truyền hình phải kết thúc hoạt động và chuyển cơ quan chủ quản.

Báo Giác Ngộ - ngọn cờ đầu về thông tin của GHPGVN - Ảnh: Đăng Huy

Báo Giác Ngộ thành lập tại TP.HCM ngay sau ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Cho đến thời điểm hiện tại, khi hệ thống báo chí đã thực hiện tinh giản, báo Giác Ngộ vẫn được lãnh đạo Đảng, Nhà nước đồng thuận để tiếp tục hoạt động phụng sự bạn đọc, được lãnh đạo Giáo hội có các văn bản chính thức đề nghị và chỉ định Ban Trị sự GHPGVN TP.HCM chủ quản.

Giác Ngộ là cơ quan báo in duy nhất của Phật giáo Việt Nam còn hoạt động, và là tờ báo có thời gian hoạt động liên tục và dài nhất trong 97 năm báo chí Phật giáo Việt Nam (tính từ lúc Tạp chí Pháp Âm xuất bản số đầu tiên và duy nhất vào tháng 8-1929). Báo Giác Ngộ cũng đã đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhì, Ba và nhiều Bằng khen của các bộ, ngành Trung ương, TP.HCM, nhiều Bằng tuyên dương công đức của Giáo hội về những đóng góp quan trọng đối với sự nghiệp báo chí cách mạng Việt Nam và sự phát triển chung cùng những tăng trưởng trong hướng đa phương tiện, báo chí số hiện đại.

Thượng tọa Thích Tâm Hải, Tổng Biên tập Báo Giác Ngộ phát biểu tại Lễ kỷ niệm 50 năm ngày Báo Giác Ngộ ra số đầu tiên

Báo Giác Ngộ là tiếng nói Phật giáo yêu nước, vận động thành lập GHPGVN, được lãnh đạo Giáo hội xác nhận là ngọn cờ đầu của truyền thông Phật giáo, là tiếng nói chính thức của GHPGVN.

(Nhóm BTV tổng hợp trên bình chọn của bạn đọc Báo Giác Ngộ)