Hòa thượng Thích Thanh Vân, Ủy viên Hội đồng Trị sự, Phó Trưởng ban Nghi lễ Trung ương, Trưởng ban Trị sự GHPGVN TP.Hải Phòng

“Tôi nhận thấy việc tu chỉnh Hiến chương GHPGVN lần này là cơ sở pháp lý cao nhất để định hướng toàn bộ hoạt động của Giáo hội, trong đó công tác nghi lễ đóng vai trò là một phần quan trọng đối với đời sống tu tập, tâm linh, là phương tiện hoằng pháp độ sinh gắn kết trực tiếp với tín ngưỡng của đồng bào Phật tử.

Để vừa chuẩn hóa các nghi lễ truyền thống giữa các vùng miền, vừa giữ được nét tinh hoa văn hóa dân tộc và hạn chế các hiện tượng biến tướng, mê tín dị đoan, theo tôi, Hiến chương cần quy định rõ ràng về khung pháp lý và tính thống nhất trong nghi lễ: Cần có điều khoản giao cho Ban Văn hóa - Nghi lễ Trung ương phối hợp với các Ban Trị sự địa phương biên soạn, chuẩn hóa và ban hành các bộ nghi thức tụng niệm, khoa cúng,... thống nhất mang tính chuẩn mực cho toàn Giáo hội nhưng đồng thời vẫn tôn trọng những đặc thù văn hóa vùng miền (Bắc, Trung, Nam), hệ phái, không làm mất đi bản sắc.

Trong Hiến chương và Nội quy Ban Tăng sự Trung ương cũng cần có quy định nghiêm cấm các hình thức lợi dụng không gian tự viện hoặc pháp phục tôn giáo để hành nghề mê tín dị đoan, bói toán, trục lợi, lệch chuẩn hay đưa các hủ tục ngoại lai trái với truyền thống Phật giáo Việt Nam vào sinh hoạt tâm linh. Trụ trì các tự viện phải là người đầu tiên đứng ra chịu trách nhiệm chính trước Giáo hội và pháp luật về toàn bộ các sinh hoạt tâm linh, nghi lễ sai phạm diễn ra tại cơ sở mình quản lý.

Giáo hội cần kiên quyết bài trừ các hiện tượng thương mại hóa tâm linh hay các hủ tục ngoại lai xâm nhập vào chốn tự viện.

Bên cạnh đó, từ thực tiễn lãnh đạo Ban Trị sự GHPGVN TP.Hải Phòng - một thành phố trực thuộc Trung ương, có số lượng tự viện, Tăng Ni và tín đồ đông đảo cùng nhiều điểm sinh hoạt tôn giáo tập trung, tôi nhận thấy việc phân cấp, phân quyền rạch ròi trong Hiến chương sửa đổi là điều kiện tiên quyết để Giáo hội địa phương phát huy tính chủ động, linh hoạt và hiệu quả.

Theo tôi, Hiến chương sửa đổi cần phân cấp rõ ràng, giao quyền chủ động cho Ban Trị sự cấp tỉnh/thành phố trong việc tự quyết định và chịu trách nhiệm về toàn bộ công tác Tăng sự như: bổ nhiệm trụ trì, thành lập, sáp nhập cơ sở tự viện, quản lý Tăng Ni, tín đồ trên địa bàn mà không bị vướng mắc bởi các quy trình hành chính kéo dài. Và để các Ban Đại diện xã/phường phát huy tối đa vai trò và thế mạnh, Hiến chương cần chính thức quy định đây là cơ quan đại diện thuộc Ban Trị sự cấp tỉnh/thành phố đặt tại địa bàn cơ sở và được quyền tiếp nhận, tổng hợp thông tin, phản ánh tâm tư nguyện vọng của Tăng Ni, Phật tử lên Ban Trị sự tỉnh/thành phố; Hướng dẫn các tự viện trên địa bàn tu học đúng Hiến chương, Nội quy và pháp luật Nhà nước; Phối hợp chặt chẽ với Ủy ban MTTQVN và UBND cấp xã/phường trong các hoạt động an sinh xã hội, phong trào thi đua yêu nước và xây dựng đời sống văn hóa khu dân cư. Nhân sự các Ban Đại diện cần tinh gọn (chỉ từ 3-5 Tăng Ni hoặc cư sĩ nòng cốt) để đảm bảo tính linh hoạt, nhạy bén, tránh biến Ban Đại diện thành một cấp hành chính rườm rà.

Đứng trước bước ngoặt phát triển mới của đất nước và xu thế hội nhập toàn cầu, tôi tin rằng Giáo hội sẽ tiếp tục kế thừa xứng đáng truyền thống hộ quốc an dân, đồng thời có những bứt phá mạnh mẽ, hiện đại và sâu sắc hơn trong chặng đường sắp tới.

Tôi hy vọng Giáo hội sẽ thực thi kỷ cương một cách nghiêm minh, công bằng và triệt để hơn nữa; lấy Giới luật làm thước đo hàng đầu. Công tác đào tạo Tăng tài tại các trường Phật học cần tiếp tục được nâng chất.

Đặc biệt, là người trực tiếp tham gia công tác Văn hóa - Nghi lễ Trung ương, tôi mong Giáo hội sẽ sớm hoàn thành công trình chuẩn hóa các bộ khoa phạm nghi lễ truyền thống, giữ trọn "hồn dân tộc - nét Phật giáo" của ba miền Bắc - Trung - Nam nhưng được tinh giản, trang nghiêm, phù hợp với nhịp sống thời đại và cần kiên quyết bài trừ các hiện tượng thương mại hóa tâm linh hay các hủ tục ngoại lai xâm nhập vào chốn tự viện.

Bên cạnh đó, tinh thần 'Phật pháp bất ly thế gian pháp' phải được cụ thể hóa bằng những chương trình hành động sát thực tế: không dừng lại ở công tác từ thiện cứu trợ truyền thống mà cần nâng tầm thành các dự án an sinh xã hội mang tính bền vững như: thành lập các trung tâm dưỡng lão, cơ sở bảo trợ xã hội, tham gia tư vấn tâm lý, bảo vệ môi trường và ứng phó biến đổi khí hậu (đặc biệt tại các vùng duyên hải, hải đảo…).

Tôi tin với sự hòa hợp của chư tôn đức Tăng Ni và sự đồng lòng của Phật tử, GHPGVN sẽ bước vào chặng đường mới với tầm vóc mới: Trang nghiêm - Kỷ cương - Hội nhập và Bền vững".