Nơi góc công viên vốn quen thuộc với nhiều người dân TP.HCM và những ai có thân nhân hy sinh trong các cuộc kháng chiến chưa tìm thấy hài cốt, từng thao tác tìm kiếm, khai quật được thực hiện cẩn trọng, và ở đó, vô số câu chuyện đầy xúc động xung quanh ngày trở về của những người đã hy sinh thân mạng để giành lại độc lập, tự do cho dân tộc.

Cho đến nay, lực lượng chức năng đã quy tập 592 bộ hài cốt liệt sĩ (gồm 559 bộ hài cốt riêng lẻ và 33 bộ tại 8 vị trí mộ tập thể), trong đó 274 bộ có di vật. Và giữa hàng trăm bộ hài cốt đó, hài cốt của Liệt sĩ Huỳnh Văn Quên đã được xác định chính xác để đưa trở về với gia đình, với người vợ hơn nửa thế kỷ giữ trọn lời hứa với người thương trước ngày ra trận. Câu chuyện về cuộc đoàn tụ đầy nước mắt và niềm xúc động ấy đã chạm đến trái tim của hàng triệu con người trong suốt thời gian qua.

Thủ tướng Lê Minh Hưng, Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang... an trí hài cốt các liệt sĩ tìm thấy tại Công viên Lê Thị Riêng

Xung quanh khu vực được phong tỏa nhằm triển khai tìm kiếm ở Công viên Lê Thị Riêng, có một điều không khỏi khiến nhiều người ngạc nhiên, đó là cuộc sống vẫn tiếp diễn đầy sống động: trong khu vui chơi bên cạnh hướng cổng ra vào đường Trường Sơn, những đứa trẻ vẫn đến chơi đùa; những thanh niên vẫn tụ về trò chuyện rôm rả nơi hàng quán trong công viên và người dân xung quanh vẫn đi dạo, chạy bộ, tập thể dục,… Không một mảy may sợ hãi, tang thương hay hoang lạnh nào bủa vây nơi đây. “Các anh chị nằm ở trong kia đã hy sinh tuổi trẻ để có được khung cảnh hòa bình như ngày hôm nay, bọn em không nghĩ có gì để phải sợ. Em vẫn chạy bộ ở đây mỗi ngày thôi, không có gì để sợ cả đâu!”, Công Hoàng, một bạn trẻ sinh sống gần khu vực công viên chia sẻ.

“Người còn sống nhớ thương người đã khuất…”

Cũng trong những ngày này, rất nhiều đoàn thể, nhân dân các giới đã tổ chức đến thăm viếng, tưởng niệm các liệt sĩ, đồng bào tại Công viên Lê Thị Riêng, trong đó có các đoàn khách viếng là Tăng Ni, Phật tử các tự viện trong thành phố cũng đến thắp hương, cầu nguyện. Lặng lẽ giữa khung cảnh ấy, đều đặn mỗi ngày, chư Tăng và Phật tử từ chùa Định Thành là những người trực tiếp chăm sóc, hương khói tại các án thờ thiết lập tại khu vực khai quật cũng như tại nơi lưu giữ hài cốt các liệt sĩ, đồng bào yêu nước đã được tìm thấy.

Theo chia sẻ từ Đại đức Thích Trung Bổn, kể từ khi công việc tìm kiếm, quy tập hài cốt các liệt sĩ, đồng bào yêu nước tại Công viên Lê Thị Riêng được thực hiện, theo chỉ dạy của Hòa thượng Thích Lệ Trang, Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự, Trưởng ban Trị sự Phật giáo TP.HCM, trụ trì chùa Định Thành, việc chăm sóc, hương khói hàng ngày các án thờ anh linh Liệt sĩ, đồng bào yêu nước tại khu vực khai quật, tìm kiếm được chư Tăng chùa Định Thành trực tiếp phụ trách.

Đức Pháp chủ GHPGVN - Đại lão Hòa thượng Thích Trí Quảng quang lâm cầu nguyện tại Công viên Lê Thị Riêng

Mỗi ngày 2 lần, vào buổi trưa và chiều, vật thực dâng cúng sẽ được mang từ chùa sang công viên để tiến cúng các anh linh. Ngoài ra, hoa quả tại các án thờ cũng được chăm sóc, thay thế liên tục để luôn tươi mới. Đó cũng là nghĩa cử cụ thể nhằm tri ân đến anh linh các Liệt sĩ, đồng bào yêu nước đã hy sinh cho độc lập, tự do, cũng là biểu hiện cụ thể nhất cho sự gắn bó mật thiết về mặt tinh thần giữa Phật giáo với văn hóa, truyền thống tốt đẹp của dân tộc. Việc chăm sóc, thờ cúng trang nghiêm, đủ đầy cho không gian tưởng niệm anh linh các Liệt sĩ, đồng bào yêu nước cũng có thể phần nào giúp thân nhân, khách thăm viếng thêm ấm lòng khi tìm đến để tri ân, tưởng niệm.

Ngay từ khi công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt các Liệt sĩ, đồng bào yêu nước được thực hiện tại Công viên Lê Thị Riêng, bên cạnh các nhân chứng túc trực để hỗ trợ các lực lượng chức năng trong công tác tìm kiếm, nhiều thân nhân của các Liệt sĩ cũng có mặt với niềm mong mỏi tha thiết.

Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà chủ bái trong Lễ kỳ nguyện các Anh hùng liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng

Nhiều ngày qua, cô Trần Thị Lệ Thu, con gái của Liệt sĩ Trần Văn Kiểu lui tới Công viên Lê Thị Riêng với hy vọng hài cốt của cha mình đang nằm lại đâu đó ở khu vực này có thể sớm được tìm thấy. Trong cuộc trò chuyện ngắn sau nghi thức cầu nguyện trước khi thực hiện công tác di dời nhà bia tưởng niệm Liệt sĩ Lê Thị Riêng, Liệt sĩ Trần Văn Kiểu và các Liệt sĩ, đồng bào nhằm phục vụ việc mở rộng rãnh chôn tập thể số 1, cô Trần Thị Lệ Thu đã bày tỏ sự xúc động trước những quan tâm, chăm sóc về mặt tinh thần mà chư tôn đức Phật giáo Thành phố đã dành cho các Anh hùng liệt sĩ trong suốt thời gian qua.

“Có mặt tham dự các khóa lễ cũng như được nhìn thấy sự chăm lo hương khói cho anh linh các Anh hùng liệt sĩ từ quý Thầy, là thân nhân của Liệt sĩ đồng thời cũng là một Phật tử, tôi không khỏi xúc động cũng như vô cùng biết ơn trước tình cảm ấy. Trong những buổi lễ đầy sự trang nghiêm, chu đáo, lắng nghe lời kinh kệ, tôi cảm nhận được tình cảm và sự chân thành rất lớn và tôi cũng tin rằng, hương linh các Liệt sĩ, đồng bào cũng sẽ thấy ấm lòng hơn trước sự chăm lo chu đáo như vậy”, cô Trần Thị Lệ Thu cho biết.

Biểu hiện của tinh thần đồng hành và sẻ chia

“Đối với nhiều gia đình liệt sĩ, chiến tranh chưa thực sự lùi xa, nỗi đau mất mát vẫn hiện hữu khi họ vẫn ngày đêm ngóng trông tin tức người thân bằng mọi giá. Chúng ta cần nỗ lực quyết tâm cao nhất để tìm kiếm, đưa các Anh hùng liệt sĩ về với gia đình, với quê hương”, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh trong Lễ tưởng niệm, dâng hương và triển khai tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ vào sáng 6-7 tại Công viên Lê Thị Riêng.

Lễ tưởng niệm, kỳ siêu các Anh hùng liệt sĩ, chiến sĩ, đồng bào ở Học viện Phật giáo VN tại TP.HCM

Suốt một tháng ròng rã, có khi thời tiết không được thuận lợi, các cơ quan chức năng vẫn nỗ lực tìm kiếm, thực hiện các công việc đầy cẩn trọng để đưa các anh chị trở về từ lòng đất sâu. Trong số hài cốt tìm thấy, có những bộ hài cốt còn tương đối nguyên vẹn, có những bộ hài cốt đã hoàn thổ, chỉ còn lại đôi phần. Có những phần hài cốt lẫn vào nhau không thể phân chia cụ thể. Và khi khai quật rãnh chôn thứ hai, nhiều người đã bật khóc khi có những bộ hài cốt được đưa lên với dây trói còn cột chặt phần xương ống tay. “Có bộ hài cốt mà phần sọ vỡ thành nhiều mảnh với tận 3 chiếc đinh đóng vào. Đau xót lắm!”, Bác sĩ Trần Văn Bản, tình nguyện viên tham gia công tác tại Công viên Lê Thị Riêng chia sẻ trong nước mắt.

Cứ như vậy, với sự nỗ lực từ những người làm công tác tìm kiếm, các anh chị - những người đã hy sinh thân mạng cho nền độc lập, tự do và hòa bình của Tổ quốc dần được đưa trở về sau hơn nửa thế kỷ vùi chôn trong lòng đất lạnh. Những cuộc đoàn tụ không hẳn chỉ có giọt nước mắt, nỗi nghẹn ngào mà trong đó còn là niềm vui, niềm hạnh phúc khi tìm đón được những người con yêu quý của Tổ quốc trở về.

Công cuộc tìm kiếm dù đã mang đến những kết quả khả quan, vẫn chỉ đang ở những chặng đường đầu tiên. Mỗi ngày, bên cạnh nỗ lực của các đơn vị chức năng, những lời tụng kinh cầu nguyện, chúc thực của chư Tăng Phật giáo TP.HCM vẫn đều đặn ngân vang trong không gian của khu vực tìm kiếm, khai quật. Đó không chỉ là nghĩa cử thiêng liêng, thể hiện tinh thần đồng hành của Phật giáo trong mọi khoảnh khắc của lịch sử mà đồng thời, hơn hết, còn là biểu tượng đặc biệt cho sự gắn kết của toàn dân tộc, trong một sứ mệnh thiêng liêng, tri ân những con người đã làm nên lịch sử.

Đời đời nhớ ơn các Anh hùng liệt sĩ

Trong khóa lễ cầu nguyện trước khi di dời Đài tưởng niệm Liệt sĩ Lê Thị Riêng, Liệt sĩ Trần Văn Kiểu và các Liệt sĩ, đồng bào yêu nước hy sinh năm Mậu Thân 1968 để phục vụ việc mở rộng khu vực tìm kiếm, với sự hiện diện của đại diện các đơn vị thực hiện công tác, thân nhân các Liệt sĩ, Hòa thượng Thích Lệ Trang đã chia sẻ:

“Chúng ta tin rằng với lòng thành kính của những người còn sống gởi gắm theo khói hương, theo lời kinh tiếng kệ và tâm thành mong mỏi thiết tha, chúng ta sẽ tạo dựng nên mối giao cảm thiêng liêng với các Liệt sĩ, đồng bào yêu nước đã nằm xuống trên mảnh đất này. Các anh, các chị sẽ yên lòng và thấu tỏ được sự chân thành ấy và chắc chắn rằng công cuộc tìm kiếm sẽ thành tựu tốt đẹp.”