Từ Quốc lộ 54, rẽ vào đường xã Đồng Thạnh (tên trước đây là đường làng) khoảng 1.2 km, đến cống Cây Gòn nhỏ, đi dọc theo cống khoảng 300 m là tới nhà ông Ba Đối.

Năm nay ở tuổi 71, ông Ba Đối trông rắn rỏi. Lão nông nhớ lại: theo lời kể của cha ông thì cây mai này được cha ông trồng cách đây gần 80 năm. Lúc đó, vùng đất này chỉ toàn cỏ lác, cỏ năng… Còn căn nhà này là cái còi lá để giữ lúa. Cây mai này có thể là hạt trôi dạt theo thân đủng đỉnh hay dấu chân chim, rồi nảy mầm bám rễ, rồi được cha ông thuận tay đắp bồi gò đất. Cây mai lặng lẽ lớn lên trong góc chòi lá, sau này thành căn nghiệp của cháu con. Nó lớn lên, chứng kiến mọi thăng trầm của xóm Cống Cây Gòn nhỏ này.

Nó là loài mai cổ điển có 5 cánh. Tuy nhiên hiện cũng có những nhánh ra đến 8 cánh. Điều lạ là tàng lá là đà dưới mặt đất mà không vươn cao. Thân cây hiện nay có dáng khá đẹp, đường kính hơn 5 tấc. Tán cây có đường kính khoảng 9 m, cao chỉ khoảng 4-5 m. Vì thế, ông Ba Đối phải dùng cây đỡ nhánh để mọi người ra vào không đạp nhánh.

Gốc cây mai 80 tuổi

Hàng ngày, sau giờ đồng áng, ông ra nhổ cỏ và tưới cây. Ngồi nhìn ngắm, có lúc ông tự hỏi: sao nhánh bên này phát sung quá mà nhánh bên kia không có cho cân bằng nhỉ? Không biết sao, ít ngày ông thấy cây lại ra nhánh như ông mong muốn. Rồi nó vượt lên và sau thời gian lại ngang bằng với nhánh bên đối diện. Cứ thế mà cây mai phủ nhánh tròn quanh thân và không bị lệch bên nào cả.

Cách đây khoảng 7 năm, thấy đất còn trống, ông Ba Đối trồng 2 cây xoài cát Hòa Lộc ở 2 bên cây mai. Một buổi tối dông gió, một cây xoài đã bị ngã. Nhìn mới phát hiện cây xoài ngã bị mối ăn. Nhưng may thay cây mai chỉ bị gãy một vài nhánh nhỏ. Thế là ông đốn cây xoài còn lại, nhường hoàn toàn phần đất trước nhà cho cây mai sinh sôi, nảy nở

Tết Tân Sửu này, ông Ba Đối quyết định gia cố lại hệ thống chống đỡ bằng những cây tre, làm thành dàn chắc chắn để đỡ nhánh mai. Năm nay, điều thú vị là ông phát hiện có 2 nụ mọc lên từ rễ trồi lên. Theo ông, những câu chuyện về cây mai này và hoa trổ trên rễ đó là sự kỳ thú của thiên nhiên mà không thể giải thích nổi!

Hoa mọc từ rễ cây

Ông Ba Đối chăm sóc mai một cách tự nhiên, giữ vẻ đẹp do thiên nhiên ban tặng, cho nó giao hòa giữa đất trời. Vì vậy, từ thế đứng cho đến phong thái cây mai đã toát lên cái hồn.

Ông Ba Đối chỉ sử dụng một ít thuốc trừ sâu, còn bón phân đa phần là phân chuồng, phân rơm mục… tự ông ủ, chứ không dùng phân hóa học. Mỗi khi gần Tết, ông và bà phải lặt lá mai bằng tay trong 4 ngày mới xong (thường từ 13 đến 16 âm lịch) chứ không phun thuốc như nhiều người mách bảo. Lá mai lặt có thể độn 1 con mương nhỏ. Sau khi lặt lá, mai bắt đầu trổ bông. Thời gian trổ của cây kéo dài hơn 1 tháng. Rực rỡ nhất là từ 25 Tết kéo dài cho đến mùng 10. Toàn cây hoa vàng rực, thơm cả một vùng.

Khi tôi hỏi: “nghe nói có người trả giá cây mai tới 4 tỷ mà ông không bán phải không?”, ông Ba Đối cười và nói: giá đó chắc ai đó đã nghĩ ra thôi. Trước đây, có người bảo ông bán giá 1,5 tỷ vì nghe đâu mai mốt con đường phía trước nhà ông sẽ quy hoạch thành khu công nghiệp gì đó, cây mai này sẽ không còn chỗ. Tuy nhiên, ông xem nó người bạn thân thiết.

Ông Ba Đối còn nói thêm: từ ngày có cây mai, ông có thêm bạn bè phương xa đến uống trà, trò chuyện về cây mai. Tuổi già, con cháu đi làm xa, chỉ có người con trai ở gần, nên có thêm bạn bè ông rất vui.

Cây mai trước nhà ông Ba Đối

Gốc cây mai 80 tuổi

Giữa muôn nẻo đường phương Nam này vẫn còn nhiều cây mai đẹp, tuy nhiên, cây mai của ông Ba Đối lại dân dã, chân phương vì chứa cái hồn quê, không cầu kỳ đã tạo một nét riêng níu chân du khách.