Thượng tọa Thích Quảng Tiến

Từ cứu trợ trước mắt đến kiến tạo sinh kế lâu dài

Trong nhiều năm qua, chư Tăng Ni, Phật tử và các nhà hảo tâm đã làm được vô số việc nghĩa tình: cứu trợ thiên tai, chăm lo người nghèo, người già neo đơn và trẻ em cơ nhỡ. Khi đồng bào gặp hoạn nạn, thiếu cơm áo, sự giúp đỡ kịp thời là vô cùng quý báu và cần phải được duy trì.

Tuy nhiên, từ thực tiễn lăn lộn với công tác thiện nguyện, tôi nghĩ rằng việc giúp người dân vượt qua khó khăn trước mắt là cần thiết, nhưng giúp họ tự đứng vững về lâu dài mới là điều đáng quý hơn. Do đó, định hướng trong thời gian tới không chỉ dừng lại ở lương thực, thuốc men mùa lũ hay học bổng ngắn hạn, mà cần phối hợp với địa phương để khôi phục sinh kế, định hướng học nghề cho trẻ em, hay chăm sóc y tế thường xuyên cho người già.

Y tế nhân đạo: Không nên để chủ trương tốt dừng mãi trên giấy

Một trong những trăn trở lớn của Ban Từ thiện xã hội Trung ương trong các nhiệm kỳ qua là kế hoạch xây dựng các cơ sở khám, chữa bệnh cho người nghèo chưa đạt kỳ vọng. Bởi vì khoảng cách từ một đợt phát thuốc miễn phí đến việc duy trì một cơ sở y tế thường xuyên là rất lớn.

Y tế nhân đạo đòi hỏi hạ tầng, vốn đầu tư, đội ngũ y bác sĩ chuyên môn, hành lang pháp lý và đặc biệt là nguồn kinh phí vận hành ổn định lâu dài. Việc các kế hoạch trước đây chưa triển khai như mong muốn cần được rà soát khách quan, nhưng bài học lớn nhất rút ra là: tâm nguyện tốt phải đi đôi với đề án khả thi, xác định rõ nhân lực, nguồn vốn, lộ trình và đơn vị chịu trách nhiệm.

Từ thiện, theo tôi, không phải chỉ trao đi một món quà, mà còn là trao thêm cơ hội và niềm tin để mỗi người có thể tự vươn lên bằng chính sức mình.

Từ thực tiễn vừa qua, tôi mong Đại hội X GHPGVN sẽ quan tâm định hướng để công tác từ thiện xã hội được tổ chức bài bản và có chiều sâu hơn. Với những chương trình lớn, nhất là cơ sở khám, chữa bệnh và chăm sóc người yếu thế, cần có cơ chế phối hợp rõ ràng giữa Giáo hội, Ban chuyên môn, Ban Trị sự địa phương và các đơn vị có đủ năng lực thực hiện. Mỗi đề án nên được xem xét kỹ về nhu cầu xã hội, tính pháp lý, nguồn vốn, nhân sự, khả năng duy trì; sau khi được chấp thuận cần có đầu mối chịu trách nhiệm, lộ trình và việc kiểm tra, đánh giá định kỳ.

Bên cạnh đó, tôi cũng mong có sự quan tâm hơn đến việc bồi dưỡng nhân sự làm công tác xã hội, tăng cường kết nối nguồn lực và chia sẻ kinh nghiệm giữa các địa phương. Những mô hình nào làm tốt thì tổng kết, nhân rộng; những việc còn vướng mắc thì mạnh dạn nhìn lại, điều chỉnh, không nên để chủ trương tốt dừng mãi trên giấy. Ban Từ thiện xã hội sẽ có trách nhiệm tham mưu, đề xuất và cùng các đơn vị liên quan thực hiện những nhiệm vụ được Giáo hội giao, đúng quy định của pháp luật.

Hướng tới ‘Hiệu lực - Hiệu quả’ trong nhiệm kỳ mới, tôi cho rằng tiêu chí này phải được đo lường bằng kết quả thực tế mà người dân thụ hưởng. Số lượng phần quà hay kinh phí vận động tuy đáng trân trọng nhưng chưa đủ; điều cốt lõi là sự trợ giúp phải đúng người, đúng lúc và thực sự làm cuộc sống tốt lên.