Những ngày cuối tháng 11-2025, trong lúc đang ở vùng “rốn lũ” xã Hòa Thịnh (Tây Hòa, Phú Yên cũ), nay thuộc tỉnh Đắk Lắk, trao tặng những phần quà nghĩa tình cho bà con bị thiệt hại nặng nề về người và tài sản, bất ngờ mình nhận được cuộc điện thoại từ vị đại diện Ban Biên tập Báo Giác Ngộ “đặt hàng” viết bài cho số báo đặc biệt nhân Kỷ niệm 50 năm ngày phát hành số báo đầu tiên (1-1-1976 - 1-1-2026).

Nói là bất ngờ bởi chỉ ít phút trước, mình tình cờ gặp lại thầy Quảng Kiến, nguyên Phó Thư ký tòa soạn Báo Giác Ngộ cũng đang có mặt tại tổ đình Phi Lai, xã Hòa Thịnh, trao quà tặng cho hàng trăm hộ dân dưới cơn mưa nặng hạt. Hai thầy trò đều là cựu, là người xưa của Báo Giác Ngộ, bẵng một thời gian dài cũng 15, 20 năm mới gặp lại nhau giữa tâm điểm của vùng lũ dữ Phú Yên cũ với quá nhiều sự tang thương, mất mát...

Còn nhớ vào năm 1995, khi ấy đang học đại học năm thứ hai ngành Báo chí cũng là lúc bắt đầu làm phóng viên thực tập Báo Giác Ngộ. Buổi sáng đạp xe lên giảng đường đại học, buổi chiều đạp xe từ ký túc xá (rồi sau này là nhà trọ) đến tòa soạn bắt đầu những ngày tập viết tin bài thực tế.

Cột mốc đáng nhớ nhất là năm 1997, năm ấy, diễn ra rất nhiều sự kiện đặc biệt. Vào mùa xuân hữu duyên, mình được thọ Tam quy Ngũ giới tại thiền viện Trúc Lâm Đà Lạt, được Bổn sư truyền giới - Sư ông Trúc Lâm ban cho pháp danh Phổ Tâm. Tháng 10-1997, mình tốt nghiệp cử nhân ngành Báo chí Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn. Giữa tháng 11-1997, nhân Đại hội Phật giáo toàn quốc tổ chức tại Hà Nội, Ban Biên tập cử mình cùng một số bạn đồng nghiệp khác ra Thủ đô để đưa tin phản ánh các hoạt động Phật sự trước đại hội và trong lúc diễn ra đại hội. Sau khi đại hội Phật giáo toàn quốc kết thúc tốt đẹp, mình được tháp tùng với các đoàn đại biểu Phật giáo, các vị cao tăng hành hương một ngày (24-11-1997) đi tham viếng Quốc Tổ tại Đền Hùng (Phú Thọ), các chốn Tổ: chùa Dâu, chùa Bút Tháp... Đặc biệt hơn nữa là trong hai ngày 19-11 và 20-11-1997, mình còn được theo chân Sư ông Trúc Lâm, Hòa thượng Thường Chiếu cùng các vị cao đồ Tăng Ni và hàng trăm Phật tử hai miền Bắc Nam hành hương về chốn Tổ Trúc Lâm danh sơn Yên Tử.

Sau chuyến đi ấy, mình viết loạt bài dài bốn năm kỳ đăng trên báo Giác Ngộ với tựa đề: Trúc Lâm Yên Tử ngày ấy và bây giờ. Cũng trong năm 1997, mình viết bài “48 giờ ở thiền viện Trúc Lâm” tạo được tiếng vang lớn trong lòng Tăng Ni, Phật tử ở trong nước và nước ngoài vì đã phản ánh rõ nét chủ trương, đường lối tu tập hàng ngày của Tăng Ni tại thiền viện Trúc Lâm Đà Lạt. Sở dĩ nói gần nói xa như vậy để tự tâm mình cảm nhận được mối duyên lành thông qua báo Giác Ngộ, bản thân được thân cận các vị thiện hữu tri thức trong “ngôi nhà Giác Ngộ đậm chất tương chao”.

Tiếp đến, mình lại được thọ học từ các vị cao tăng thạc đức như Đức Đệ nhị Pháp chủ, Đức Đệ tam Pháp chủ, quý ôn quý ngài như Ôn Minh Châu, Thiện Châu (chùa Trúc Lâm Paris - Pháp), Ôn Thiện Siêu, Ôn Trí Tịnh, Ôn Từ Thông, Hòa thượng Thường Chiếu, Hòa thượng Giác Toàn, Thượng tọa Thiện Bảo, Thượng tọa Chơn Thanh, Thượng tọa Bảo Nghiêm, Ni sư Thích nữ Như Đức v.v...

Trong 10 năm làm việc tại Báo Giác Ngộ (1995-2004), với độ tuổi từ 20 đến 30 tuổi là chuỗi năm tháng nhọc nhằn, kham nhẫn, trải qua biết bao nhiêu biến cố, sự dao động. Có vẻ như trong 10 năm ấy, bản thân được va chạm thấm thía biết bao nỗi buồn vui nhân tình thế thái giữa dòng đời vạn biến. Hai từ GIÁC NGỘ trở thành “công án thiền” để mình suy nghiệm suốt 30 năm qua (1995-2025). Giác Ngộ là “giác” cái gì để “ngộ” ra chân tâm, Phật tánh thường hiện hữu, như như, không có đến có đi, cũng không có sanh già bệnh chết. Biết cái GIÁC NGỘ ấy để tự bảo nhậm, giữ gìn, tự phát huy để sống trọn vẹn từ vài giây, vài phút cho đến vài giờ với chủ nhân ông.

Trên bước đường 10 năm gieo nhân học Phật, từ một kẻ cùng tử lang thang không biết gì, chưa tìm ra phương hướng để hướng tiến gieo trồng căn lành, duyên lành sâu đậm nhất được Đại lão Hòa thượng Thích Trí Quảng, Đức Đệ tứ Pháp chủ GHPGVN cưu mang, che chở, chỉ dạy, dìu dắt với vô số kỷ niệm được theo hầu Thầy trên các chuyến công tác hoằng pháp từ Cà Mau ra đến Hà Nội. Thân giáo, khẩu giáo, ý giáo từ Thầy là những bài pháp ngữ sinh động giữa được và chưa được, giữa pháp học và pháp hành, giữa Tích môn và Bổn môn theo tinh thần Pháp hoa kinh.

Học đạo tiến tu nhờ lòng từ của Đại lão Hòa thượng Thích Trí Quảng răn dạy mình nhiều nhất khi ngài còn đảm nhiệm chức Trưởng ban Hoằng pháp Trung ương. Có lần giữa các vị Hòa thượng tôn túc, Hòa thượng nói rằng:

“Uyên Viễn có túc duyên quy y với Hòa thượng Thanh Từ nhưng lại theo tôi làm việc, chuyên viết bài về mảng hoằng pháp, được tạo điều kiện ở tạm trú tại chùa Huê Nghiêm 2 để kết duyên tu học theo Đạo tràng Pháp Hoa...”.

Có thể nói trong hành trình 10 năm làm việc tại Báo Giác Ngộ, từ một người lơ tơ mơ theo cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng ở mọi khía cạnh, nhân duyên thiện lành từng bước được mở ra tăng tiến theo mỗi bước chân người con Phật tại gia.

Vài năm cuối làm việc tại Báo Giác Ngộ, cũng là quãng thời gian Sư ông Làng Mai trở về quê hương sau nhiều thập niên xiển dương đạo Phật Việt Nam với hình ảnh người xuất sĩ trong tấm áo nâu sồng với đầu đội chiếc nón lá gần gũi, thân thương, mộc mạc biết bao nhiêu. Kể từ đó trở đi thông qua hình ảnh Sư ông Làng Mai với bài kệ trà thiền:

Chén trà trong hai tay

Chánh niệm dâng tròn đầy

Thân và tâm an trú

Bây giờ và ở đây.

Bài kệ trà thiền từ đấy đã mở ra những tâm hồn tươi trẻ, hướng thiện, biết chia tình yêu thương cả thân lẫn tâm lan tỏa sâu rộng trong cộng đồng giữa vạn biến vẫn an nhiên điều bất biến.

Giác Ngộ là “giác” cái gì để “ngộ” ra - câu thiền ngữ, tắc công án ấy đã và đang mang lại cho mình nguồn an vui tự tại. Nhân duyên ấy xin được bày tỏ lòng tri ân sâu sắc đến các bậc Thầy Tổ, quý Hòa thượng, quý Thượng tọa vì lòng bi mẫn tiếp dẫn hậu lai chỉ rõ con đường trở về thật an ổn, hạnh phúc biết bao...

Trân trọng biết ơn vì tất cả!

... Hẹn gặp lại thầy Quảng Kiến tại tòa soạn Báo Giác Ngộ nhân buổi lễ Kỷ niệm 50 năm như điều mà hai thầy trò đã giao ước dưới cơn mưa chiều tại xã Hòa Thịnh, tỉnh Phú Yên cũ, sau ngày qua giông bão!

Ngày 14-12-2025