Cuộc trở về sau hơn nửa thế kỷ không chỉ làm nguôi ngoai phần nào những vết thương chiến tranh, mà còn trở thành bài học lịch sử khắc sâu bằng nước mắt và tình đồng bào.

Triệu trái tim hướng về buổi hội ngộ sau nửa thế kỷ

Tạm gác lại sự hối hả, nhộn nhịp vốn có của một đô thị năng động, TP.HCM sáng nay như lắng lại, giữ trọn sự yên bình cho cuộc hội ngộ thiêng liêng sau hơn nửa thế kỷ. Từ sớm, trên tuyến đường dẫn từ Công viên Lê Thị Riêng hướng về Nghĩa trang Liệt sĩ TP.HCM, dòng người đổ về mỗi lúc một đông. Không còn tiếng còi xe, người dân chủ động nhường nhau từng khoảng trống nhỏ trên vỉa hè, lặng lẽ xếp thành những hàng dài thẳng tắp. Không khí trang nghiêm bao trùm, trong khoảnh khắc ấy, triệu trái tim như chung một nhịp đập, cùng hướng về một tâm nguyện: “Đón các anh hùng liệt sĩ trở về”.

Giữa hàng người đang lắng đọng cảm xúc, với những bàn tay già nua chắp lại nguyện cầu, những em bé nép bên cha mẹ tay ôm chặt nhành hoa trắng, cho đến ánh mắt rưng rưng, thấp thoáng sắc áo vàng của chư Tăng cùng những Phật tử với tiếng niệm Phật trong chánh niệm.

Hòa thượng Thích Lệ Trang, Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự, Trưởng ban Trị sự GHPGVN TP.HCM cầu nguyện, tưởng niệm - Ảnh: Quảng Đạo

Có mặt từ lúc 6 giờ sáng để tham dự Lễ truy điệu và tiễn đưa các anh hùng liệt sĩ, Đại đức Thích Thanh Quang (chùa Hưng Phước, P.Nhiêu Lộc) không khỏi xúc động, “hơn nửa thế kỷ, các anh hùng liệt sĩ đã nằm lại dưới lòng đất Công viên Lê Thị Riêng mà chưa có một tấm bia ghi tên. Hôm nay, nhìn thấy các anh chị được đồng bào đưa tiễn trang trọng thế này, lòng tôi không khỏi vui mừng”.

Ngay bên cạnh thầy Thanh Quang là bạn Nguyễn Trung Nhật, pháp danh Tâm Huy, hiện là sinh viên Trường Đại học Nguyễn Tất Thành. Cầm trên tay bông hoa cúc trắng, chàng trai trẻ lặng lẽ đứng xếp hàng cùng mọi người sau khi phụ giúp quý thầy chùa Định Thành (P.Hòa Hưng) lo việc thiết trí hương án, chuẩn bị cho lễ cầu nguyện các anh hùng liệt sĩ trước khi truy điệu, đưa về an táng tại nghĩa trang thành phố.

Khi tiếng còi xe dẫn đường vang lên từ xa, Nhật nghiêng đầu, cẩn trọng chắp tay búp sen, hướng tâm nguyện cầu cho hương linh các liệt sĩ được an nghỉ. Với em, một người trẻ được sinh ra ở thành phố mang tên Bác, lớn lên trong thời hòa bình nên chỉ biết chiến tranh qua lời kể của ông bà. Nhưng hôm nay, đứng giữa bầu không khí này, em mới thật sự thấm thía giá trị của sự tự do mà ông cha đã hy sinh để đổi lấy.

Quả thật, ánh mắt ngây thơ của những đứa trẻ trên tay cha mẹ, cái cúi đầu thành kính của thế hệ trẻ, cùng những giọt nước mắt lăn dài trên nếp nhăn thời gian của các vị cựu chiến binh... tất cả hòa làm một. Chẳng cần tìm kiếm đâu xa, bởi chính sắc trắng thuần khiết của muôn nhành cúc trên tay người dân đã dệt nên bức tranh lay động nhất về tình đồng bào. Mà ở đó, không còn ranh giới của tuổi tác hay thế hệ, triệu triệu con tim người dân TP.HCM cùng chung một nhịp đập, trân trọng nghiêng mình hướng về các anh hùng liệt sĩ với niềm tri ân và tự hào sâu sắc nhất.

Bài học sinh động về giá trị của hòa bình

731 hài cốt liệt sĩ, những ngọn lửa của tuổi trẻ đã dâng hiến cho mùa xuân Mậu Thân 1968. Họ là những chiến sĩ biệt động thành, những giải phóng quân, thanh niên xung phong đã ngã xuống giữa lòng phố thị trong những trận chiến cam go nhất. Nửa thế kỷ trôi qua, đất nước đã liền một dải, phố phường đã mọc lên những tòa nhà chọc trời, nhưng vết thương chiến tranh chỉ thực sự được khép lại khi hình hài của các anh chị được an táng nghiêm cẩn.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng và nguyên Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết di quan hài cốt liệt sĩ rời Công viên Lê Thị Riêng ra xe đưa về Nghĩa trang Liệt sĩ TP.HCM an táng - Ảnh: Quảng Đạo

Khi đoàn xe rước linh cữu phủ cờ đỏ sao vàng lăn bánh qua, người dân đồng loạt cúi đầu. Những cành hoa cúc trắng được giơ cao như lời chào, sự tri ân sâu sắc. Có người không kìm được xúc động đã giơ tay vẫy nhẹ, miệng thì thầm: “Về nghỉ ngơi thôi các anh ơi!”. Nỗi mất mát do chiến tranh không mất đi, nhưng trong giây phút này, nó đã biến thành niềm tự hào dân tộc mãnh liệt. Sự hy sinh của các anh không bị thời gian vùi lấp, mà đã hóa thành trầm tích nuôi dưỡng cho hòa bình hôm nay.

Với chị Bùi Thị Thủy, hiện cư trú ở phường Diên Hồng, tuổi thơ của chị còn vẹn nguyên những vết tích của những hố bom, hay đồ dùng làm bằng vỏ đạn có thể giúp chị hiểu rõ hơn về chiến tranh. Qua hơn nửa thế kỷ, những vết tích đó cũng phai dần đi, nên việc được chứng kiến trực tiếp hoạt động hôm nay đã tái hiện lại những đau thương, mất mát của chiến tranh, cũng như giúp chị nhớ lại công ơn các anh hùng liệt sĩ.

Ý nghĩa của buổi đưa tiễn càng thêm trọn vẹn khi chị Thủy có thể trao lại bài học về lòng biết ơn cho con gái nhỏ Ngô Bùi Lan Phương (4 tuổi). Những thắc mắc ngây thơ của bé về lý do các liệt sĩ nằm lại nơi đây, vì sao phải quy tập hay vì sao mọi người lại cầm nhành cúc trắng đưa tiễn... tất cả đã được trả lời bằng chính khung cảnh đầy xúc động trước mắt. Bài học lịch sử không qua sách vở mà đi thẳng vào trái tim trẻ thơ, để Lan Phương tự giác, nghiêm túc đứng bên mẹ cho đến phút cuối cùng.

Lời hứa của thế hệ trẻ hôm nay

Đoàn xe khuất dần ở cuối con đường, trả lại nhịp sống bình thường trên những con phố. Nhưng người dân vẫn đứng đó rất lâu, nhiều người vẫn ôm chặt nhành hoa trắng còn sót lại, ánh mắt nhìn theo vệt khói xe xa xăm. Một nốt trầm đọng lại trong lòng mỗi người dân TP.HCM.

Sự kiện tiễn đưa 731 anh hùng liệt sĩ không chỉ là một nghi lễ trang trọng, mà đã trở thành một bài học lịch sử bằng nước mắt và tình người. Truyền thống “Uống nước nhớ nguồn” không nằm ở những khẩu hiệu khô khan, mà hiện hữu ngay trong cái gật đầu thành kính của em nhỏ, giọt nước mắt của người cựu chiến binh và màu cúc trắng ôm trước ngực của thế hệ trẻ hôm nay. Các anh trở về lòng Đất Mẹ, để lại một lời nhắc nhở thiêng liêng cho những người ở lại: Hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng máu thịt, và trách nhiệm giữ gìn, dựng xây đất nước này thuộc về thế hệ hôm nay.

Thượng tọa Thích Thanh Phong, Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Trị sự GHPGVN TP.HCM tham dự tiễn đưa hài cốt các liệt sĩ về an nghỉ tại Nghĩa trang Liệt sĩ TP.HCM - Ảnh: Trần Thế Phong

“Phật dạy về Tứ trọng ân - bốn ơn lớn định hình nhân cách một con người. Trong giây phút này, ân Tổ quốc là điều em cảm nhận sâu sắc nhất khi đứng tại nơi đây. Nhìn lại sự hy sinh ấy, em thấy rằng trách nhiệm của người trẻ không nằm ở những điều quá to lớn. Nó bắt đầu ngay từ cách chúng em sống tử tế mỗi ngày, làm tốt công việc của mình, biết yêu thương và sẵn sàng sẻ chia với mọi người xung quanh”, bạn Trung Nhật thổ lộ.

Đại đức Thích Trung Bổn, một trong những vị được phân công chăm lo từng nén hương, chén nước, giữ cho ngọn nến luôn sáng và chuẩn bị những mâm lễ cúng tươm tất, trang nghiêm trong suốt thời gian tìm kiếm, quy tập các anh hùng liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng. Sự gắn kết của vị tu sĩ này còn sâu sắc hơn khi bản thân cũng là thân nhân gia đình liệt sĩ đã chia sẻ: “Đối với tôi, cũng như Tăng chúng và Phật tử chùa Định Thành, đây là một nhân duyên vô cùng hy hữu. Do chùa nằm kế bên Công viên Lê Thị Riêng, chúng tôi có duyên lành được tận lực phụng sự. Bằng sự chân thành, chúng tôi luôn giữ gìn các bàn thờ trang nghiêm, ấm áp để người dân và du khách khi đến thắp hương tưởng niệm đều cảm nhận được sự tịnh lạc và lòng tri ân sâu sắc đối với các anh hùng liệt sĩ”.

Qua duyên sự đặc biệt này, tôi muốn gửi đôi lời chia sẻ đến các bạn trẻ đó là sự biết ơn và đền ơn đối với thế hệ đi trước sẽ không bao giờ là đủ. Chúng ta hãy thể hiện lòng tri ân ấy bằng việc sống tử tế, sống có trách nhiệm mỗi ngày, đó chính là cách thiết thực nhất để trân trọng giá trị hòa bình mà ông cha đã đánh đổi bằng cả máu xương.

Người dân tay cầm nhành hoa trắng, đứng đợi dưới trời nắng nóng để tiễn đưa các anh hùng liệt sĩ - Ảnh: Quảng Đạo

Giữa nắng trưa của thành phố mang tên Bác, sắc cúc trắng rồi sẽ phai, vệt khói xe rồi sẽ tan vào phố thị, nhưng lời hứa tri ân của triệu triệu con tim hôm nay sẽ còn đọng lại mãi, như một lời nhắc nhở chúng ta sống sao cho xứng đáng với cái giá của hòa bình.