Thượng tọa Thích Chúc Tín: “Giáo dục Phật giáo cốt lõi là nuôi dưỡng người tu trưởng thành”

0:00 / 0:00
0:00
GNO - Giữa nhịp sống hiện đại và sự bùng nổ của tri thức số, làm sao để giáo dục Phật giáo đào tạo nên thế hệ Tăng Ni vừa tinh thông giáo lý, vững vàng Giới luật, vừa giữ được định lực và khả năng dấn thân phụng sự?
Thượng tọa Thích Chúc Tín

Thượng tọa Thích Chúc Tín

Để lắng nghe những trăn trở và định hướng tâm huyết từ thực tiễn giảng dạy, quản lý giáo dục Phật giáo, Báo Giác Ngộ đã có buổi trò chuyện cùng Thượng tọa Thích Chúc Tín - Ủy viên Hội đồng Trị sự, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Trị sự kiêm Trưởng ban Giáo dục Phật giáo TP.Đà Nẵng, Hiệu trưởng Trường Trung cấp Phật học Đà Nẵng, Phó Viện trưởng Học viện Phật giáo VN tại Huế, Giảng viên Khoa Anh văn Phật pháp - Học viện Phật giáo VN tại TP.HCM, về công tác đào tạo Tăng Ni hiện nay.

* Thưa Thượng tọa, trực tiếp điều hành giáo dục Phật giáo từ bậc Trung cấp đến Cử nhân, Thượng tọa đánh giá thế nào về chất lượng đào tạo Tăng Ni sinh giai đoạn hiện nay?

Thượng tọa Thích Chúc Tín: Chất lượng đào tạo Tăng Ni phải được đo bằng sự trưởng thành của người học ở cả ba phương diện: Phật học, đạo hạnh và năng lực phụng sự. Những năm qua, giáo dục Phật giáo đã có nhiều khởi sắc trong việc chuẩn hóa chương trình, nâng cao chất lượng giảng sư và cải thiện cơ sở vật chất.

Ở bậc Trung cấp, trọng tâm là giúp Tăng Ni sinh nắm vững giáo lý căn bản, Giới luật và hình thành nếp sống thiền môn. Lên đến bậc Cử nhân và Sau đại học, yêu cầu nâng cao hơn ở năng lực đọc hiểu kinh luận, tư duy nghiên cứu và khả năng vận dụng giáo pháp vào hoằng pháp, giáo dục.

Tuy nhiên, thẳng thắn nhìn nhận thì chất lượng giữa các cơ sở hiện chưa đồng đều; sự kết nối giữa kiến thức và hành trì đôi lúc còn lỏng lẻo. Tại Trường Trung cấp Phật học Đà Nẵng, chúng tôi xác định xây dựng nền tảng tu học vững vàng là cốt yếu: người học lên cao phải giữ trọn chí nguyện xuất gia, người trở về tự viện phải biết sống hòa hợp và phụng sự có trách nhiệm.

* Đứng trên bục giảng qua nhiều thế hệ, Thượng tọa thấy Tăng Ni trẻ ngày nay có điểm mạnh nào nổi bật và đâu là điểm cần khắc phục?

Điểm sáng lớn nhất của Tăng Ni trẻ hiện nay là khả năng thích ứng nhanh và tinh thần chủ động tiếp cận tri thức mới. Các em có nhiều điều kiện thuận lợi về ngoại ngữ, công nghệ, cởi mở với các truyền thống Phật giáo và nhạy bén với vấn đề xã hội. Nếu được định hướng đúng, đây sẽ là nguồn lực quý báu cho công cuộc hoằng pháp thời đại mới.

Dẫu vậy, điểm yếu của một bộ phận Tăng Ni trẻ nằm ở nền tảng cổ ngữ, ngoại ngữ và phương pháp nghiên cứu chuyên sâu. Thói quen tiếp nhận thông tin nhanh, ngắn trên môi trường số khiến các em dễ thiếu kiên nhẫn trước những bộ kinh luận đồ sộ. Về nội lực, khả năng duy trì công phu đều đặn và tâm thế khiêm cung tiếp nhận sự chỉ dạy khi gặp nghịch ý vẫn cần được trau dồi thêm.

Nhà trường có trách nhiệm giúp sức trẻ ấy bén rễ sâu vào truyền thống. Tôi kỳ vọng Tăng Ni trẻ phát huy sự năng động trên nền tảng khiêm hạ, biết tự học và có sức bền trong hành trì.

* Trong bối cảnh mạng xã hội bùng nổ, việc giữ gìn uy nghi tế hạnh song song với tiếp thu tri thức hiện đại đang đặt ra thách thức gì cho công tác quản lý và giảng dạy tại các trường Phật học, thưa Thượng tọa?

Thách thức căn bản là giúp Tăng Ni sinh làm chủ trước dòng chảy thông tin và giữ được đời sống tỉnh thức. Mạng xã hội mở ra cơ hội học tập nhưng cũng dễ cuốn người trẻ vào sự phân tán, so sánh và phản ứng vội vàng, làm bào mòn sự tĩnh lặng của công phu.

Về quản lý, nhà trường cần kết hợp nội quy chặt chẽ với giáo dục ý thức tự giác, quy định rõ thời gian sử dụng thiết bị để bảo đảm sự chuyên tâm cho giờ học và thời khóa. Trong giảng dạy, cần hướng dẫn Tăng Ni kỹ năng kiểm chứng nguồn tin, phân biệt kinh văn gốc với lời diễn giải, sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trung thực và thực hành chánh ngữ ngay trên không gian mạng.

Quan trọng hơn hết là sự gương mẫu của người thầy. Khi giáo thọ gần gũi, giải thích thấu đáo ý nghĩa Giới luật và làm gương trong ứng xử, Tăng Ni sinh sẽ hiểu uy nghi tế hạnh chính là biểu hiện của chánh niệm. Từ đó, nề nếp sẽ có sức sống tự thân, giúp người học tiếp nhận cái mới mà vẫn giữ trọn phong thái điềm đạm của người xuất gia.

Thượng tọa Thích Chúc Tín trên bục giảng
Thượng tọa Thích Chúc Tín trên bục giảng

* Từ thực tiễn điều hành, Thượng tọa nhìn nhận thế nào về sự liên thông chương trình giữa bậc Trung cấp tại địa phương và bậc Cử nhân tại các Học viện?

Sự liên thông đòi hỏi một lộ trình có chiều sâu tăng tiến rõ rệt. Kiến thức ở bậc Trung cấp phải thực sự là bệ đỡ để Tăng Ni sinh bước vào Học viện với năng lực đọc hiểu và đối chiếu kinh điển tốt hơn.

Hiện nay, chúng ta cần rà soát để tránh hai thái cực: chồng chéo (học lại cùng một nội dung nhưng không nâng cao yêu cầu đánh giá) và hụt hẫng (bậc Cử nhân đòi hỏi kỹ năng cổ ngữ, viết học thuật mà bậc Trung cấp chưa trang bị đủ). Các trường Trung cấp và Học viện cần ngồi lại để đối chiếu chương trình, thống nhất chuẩn đầu ra - đầu vào và duy trì trao đổi chuyên môn định kỳ. Bên cạnh kiến thức, nếp sống tự viện và quá trình hành trì cũng phải được tiếp nối xuyên suốt.

* Trước xu hướng nhiều Tăng Ni tốt nghiệp Trung cấp chọn đi du học hoặc học các ngành thế học thay vì vào Học viện trong nước, Thượng tọa có suy nghĩ gì?

Chúng ta cần tôn trọng nguyện vọng mở rộng tri thức của Tăng Ni trẻ, bởi du học hay học thêm thế học đều có thể bổ trợ đắc lực cho việc hoằng pháp. Tuy nhiên, người trẻ cần được tư vấn kỹ để xem lựa chọn ấy có gắn chặt với chí nguyện xuất gia hay không, nền tảng Phật học đã đủ vững chưa và sẽ duy trì đời sống tu tập thế nào nơi môi trường mới.

Với các cơ sở đào tạo trong nước, đây là động lực để tự làm mới mình. Các trường cần nâng cao chất lượng giảng dạy, mở rộng học liệu, chú trọng ngoại ngữ và tăng cường "thực tập Phật sự" (tập giảng pháp, hướng dẫn tu học, phục vụ cộng đồng có giáo thọ nhận xét). Thế mạnh cốt lõi của trường Phật học trong nước là sự gắn bó với tự viện, truyền thống Phật giáo dân tộc và sự dìu dắt trực tiếp của chư tôn đức. Sức hút bền vững nhất chính là giúp Tăng Ni thấy mình trưởng thành từng ngày trong tu học và vững vàng khi bước ra phụng sự.

* Theo Thượng tọa, làm thế nào để các trường Phật học tránh tình trạng "hành chính hóa", nặng về bằng cấp mà đánh mất bản sắc truyền thống thiền môn lấy Giới - Định - Tuệ làm gốc?

Mọi hoạt động đào tạo phải quy hướng về mục tiêu nuôi dưỡng con người tu tập. Văn bằng chỉ là sự ghi nhận một chặng đường, còn trách nhiệm của nhà trường là trao cho người học khả năng tự tu, tự học suốt đời.

Điều này phải thể hiện qua thời khóa cụ thể: học kinh luật đi đôi với công phu, thiền tập, chấp tác và sinh hoạt đại chúng. Bài học từ bi phải được thực hành qua sự lắng nghe; bài học vô ngã phải thể hiện qua tinh thần hợp tác và biết nhận lỗi. Đánh giá kết quả học tập cần đi liền với sự chuyên cần và đạo hạnh trong đại chúng, đồng thời duy trì sợi dây liên kết chặt chẽ giữa nhà trường và Bổn sư của Tăng Ni sinh. Khi người thầy có đời sống hành trì làm chỗ nương tựa cho lời giảng, nhà trường sẽ thực sự là một đạo tràng tu học đúng nghĩa.

* Nhìn về chặng đường 5 đến 10 năm tới, điều gì khiến Thượng tọa trăn trở nhất và Thượng tọa có đề xuất gì cho sự phát triển của giáo dục Phật giáo?

Điều tôi trăn trở nhất là sự chuẩn bị cho đội ngũ kế thừa: những người đủ nội lực tu tập, có năng lực dẫn dắt cộng đồng và giữ vững niềm tin Tam bảo trước biến động của xã hội.

Trong 5 đến 10 năm tới, kính mong Ban Giáo dục Phật giáo Trung ương ưu tiên chiến lược đào tạo đội ngũ giáo thọ kế thừa toàn diện cả Phật học, kinh nghiệm hành trì lẫn nghiệp vụ sư phạm; đồng thời xây dựng bộ học liệu chuẩn dùng chung cho từng bậc học. Về phía các cơ sở đào tạo, cần thường xuyên lắng nghe phản hồi từ các tự viện tiếp nhận Tăng Ni sau tốt nghiệp để điều chỉnh chương trình sát thực tế.

Có thể nói, kỳ vọng lớn nhất của những người làm giáo dục Phật giáo là đào tạo nên những thế hệ Tăng Ni có giới hạnh trang nghiêm, thâm hiểu giáo pháp và đủ tâm huyết tiếp nối sự nghiệp độ sinh.

Xin tri ân Thượng tọa đã dành thời gian chia sẻ những góc nhìn tâm huyết cùng bạn đọc Báo Giác Ngộ.

Tin cùng chuyên mục

Tin mới

Tặng hoa và bảng tri ân đến Thượng tọa Thích Trí Trường cùng các mạnh thường quân

Chùa Lộc Dã tổ chức chương trình mổ mắt từ thiện cho 102 bệnh nhân nghèo

GNO - Thượng tọa Thích Trí Trường, Ủy viên Ban Kinh tế Tài chính - Từ thiện xã hội GHPGVN TP.HCM, trụ trì chùa Lộc Dã (P.Chánh Hưng) đã phối hợp với đội ngũ y, bác sĩ Bệnh viện Mắt Tây Nam tổ chức chương trình phẫu thuật mắt miễn phí cho người dân có hoàn cảnh khó khăn từ các tỉnh, thành vùng xa, vào ngày 17-11.
Ban Trị sự GHPGVN TP.HCM triển khai Tuần huân tu và Bồi dưỡng trụ trì năm 2026

Đăng ký Tuần Huân tu và khóa Bồi dưỡng trụ trì năm 2026 cho Tăng Ni các tự viện trên địa bàn TP.HCM

GNO - Ban Thường trực Ban Trị sự GHPGVN TP.HCM đã ban hành Kế hoạch số 624/KH-BTS ngày 9-11-2026 về tổ chức Tuần huân tu Phật lịch 2570 kết hợp tổ chức khóa bồi dưỡng trụ trì, từ ngày 9 đến 18-12-2026 (1 đến 10-11-Bính Ngọ), tại Việt Nam Quốc Tự (242–244 đường 3/2, phường Hòa Hưng, TP.HCM).

Thông tin hàng ngày