Tháng Tư về, khi những cơn mưa đầu hạ bắt đầu tưới mát đất trời, Tăng Ni lại bước vào mùa An cư kiết hạ. Đây là thời gian để hành giả thúc liễm thân tâm, trau dồi giới đức và trưởng dưỡng đời sống phạm hạnh. Đồng thời cũng là cơ hội để người xuất gia tạm gác lại những Phật sự bộn bề, trở về với vị trí căn bản nhất của mình: Người học đạo.

Với chí nguyện “thượng cầu Phật đạo, hạ hóa chúng sanh”, trên bước đường tu học, mỗi vị Tăng Ni có nhân duyên và trách nhiệm khác nhau: hoặc đảm trách việc quản lý tự viện; hoặc tham gia công tác giáo dục, hoằng pháp, từ thiện xã hội; hoặc hướng dẫn Phật tử tu học và gánh vác các Phật sự mà Giáo hội giao phó. Những công việc ấy đều xuất phát từ tâm nguyện phụng sự Tam bảo và lợi ích quần sinh. Theo thời gian, Phật sự càng nhiều, trách nhiệm cũng ngày một nặng hơn, đòi hỏi nhiều tâm lực, trí lực và sự dấn thân hơn.

Song, dù đảm nhận vai trò nào đi nữa, trước giáo pháp rộng sâu của Đức Phật, mỗi người xuất gia vẫn luôn là người cầu học. Có thể hôm nay là người hướng dẫn người khác, nhưng cũng đang học cách nhận diện tập khí nơi chính mình. Có thể đã đọc nhiều kinh luận, trải qua nhiều năm tu học, nhưng con đường chuyển hóa nội tâm vẫn đang tiếp diễn từng ngày.

Chính vì vậy, thời gian an cư trở nên vô cùng quý giá.

Trong ba tháng ấy, các Phật sự bên ngoài phần nào thu gọn lại. Những chuyến đi xa được hạn chế. Thời khóa tu học duy trì đều đặn. Đại chúng cùng nhau tụng kinh, tọa thiền, nghe pháp, học luật và sách tấn nhau trên lộ trình tu tập. Trong không gian thanh tịnh ấy, vai trò hay trách nhiệm thường ngày dường như lùi về phía sau. Chỉ còn lại hình ảnh những người con Phật đang cùng nương tựa vào giáo pháp của Như Lai để tiếp tục học hỏi và chuyển hóa tự thân. Đó là một nét đẹp rất riêng của mùa an cư.

Như một ngọn đèn muốn soi sáng cần được tiếp thêm dầu, một dòng suối muốn chảy xa cần có nguồn nước nuôi dưỡng, người xuất gia muốn phụng sự lâu dài cũng cần có những khoảng thời gian quay về để chăm sóc mảnh đất tâm của mình. Bởi nếu nội tâm chưa được soi sáng, việc hướng dẫn người khác cũng khó bề viên mãn.

Hòa thượng Minh Giáo Tung nói: “Cái học của Thánh Hiền, cố nhiên chẳng phải một ngày mà đủ, ngày chẳng đủ thì kế đêm, rồi chứa góp hàng tháng hàng năm tự nhiên sẽ thành tựu”. Quả thật, càng học càng thấy điều mình chưa biết còn rất nhiều, càng tu càng nhận ra nhiều tập khí vi tế vẫn âm thầm chi phối thân tâm. Thế nên, trước những trang kinh, mỗi người đều là học trò. Trước giới luật, mỗi người đều cần soi lại chính mình. Trên con đường giải thoát, không ai có thể bước thay ai.

Mùa an cư vì thế trở thành một khoảng lặng quý báu giữa dòng chảy của các Phật sự. Đó là dịp để mỗi người đệ tử Phật nhìn lại hành trình một năm đã qua, chẳng phải để so sánh với ai, mà để chân thật soi chiếu lại chính mình. Trở về để học, để sửa và để lớn lên trong Chánh pháp. Những gì đã làm được xin tiếp tục nuôi dưỡng. Những gì còn thiếu sót xin chân thành nhận diện và chuyển hóa.

Như một ngọn đèn muốn soi sáng cần được tiếp thêm dầu, một dòng suối muốn chảy xa cần có nguồn nước nuôi dưỡng, người xuất gia muốn phụng sự lâu dài cũng cần có những khoảng thời gian quay về để chăm sóc mảnh đất tâm của mình. Bởi nếu nội tâm chưa được soi sáng, việc hướng dẫn người khác cũng khó bề viên mãn.

Mỗi thời kinh được tụng với sự tỉnh thức, mỗi thời tọa thiền được thực tập nghiêm túc, mỗi lần lắng nghe pháp thoại với tâm khiêm cung học hỏi… đều đang góp phần nuôi lớn giới thân huệ mạng. Khi giới đức tăng trưởng, tâm thêm an định, trí tuệ thêm rộng mở. Lợi ích ấy không chỉ dừng lại ở bản thân mà còn lan tỏa đến những người hữu duyên chung quanh. Vì vậy, ba tháng an cư là thời gian vun bồi đạo lực để việc phụng sự về sau được lâu dài và bền vững.

Có lẽ vì thế mà từ thời Đức Phật, pháp an cư đã được gìn giữ và truyền trao qua nhiều thế hệ, như một phương thức để bảo hộ sự thanh tịnh của Tăng đoàn và duy trì mạng mạch Phật pháp.

Mùa mưa rồi sẽ qua. Ba tháng an cư cũng sẽ khép lại. Những bước chân hoằng hóa lại bắt đầu, những Phật sự còn dang dở được nối tiếp. Mỗi người đệ tử Phật lại bước đi trên chặng đường kế tiếp, mang theo tâm nguyện cầu học được bồi đắp qua từng thời kinh, từng bài pháp và từng phút giây soi lại chính mình.

Hành trình phía trước còn rất dài. Và có lẽ, đó cũng là lý do người xuất gia vẫn luôn cần những mùa an cư.