Chùa ở đảo xa - Kỳ 2: Mái chùa Việt giữa trùng khơi Trường Sa

Sau hải trình từ đất liền ra biển lớn, qua những con sóng dài và những đêm chòng chành trên tàu, đoàn công tác số 14/2026 được đặt chân lên các đảo ở Trường Sa. Đoàn công tác lần lượt đến thăm các đảo Song Tử Tây, Sơn Ca, Nam Yết, Sinh Tồn, Trường Sa…

Giữa mênh mông sóng biển, những ngôi chùa ở quần đảo Trường Sa là nơi chốn bình yên. Mái ngói cong, tiếng chuông ngân, khói nhang quyện trong gió biển... những ai đặt chân đến chùa bỗng thấy bình an đến lạ... Tên chùa, các hoành phi, câu đối, các bức đại tự ở các chùa đều sử dụng chữ Quốc ngữ. Tiếng chuông ngân như vọng sâu thẳm tâm thức người Việt từ đất liền đến tận biển Đông, và đang neo giữ tâm hồn người Việt Nam.

Ở quần đảo Trường Sa, chùa là điểm tựa tâm linh giữa trùng khơi

Sau những ngày vượt hải trình dài giữa trùng khơi, đoàn công tác dừng chân trên đảo, điểm đến là những ngôi chùa uy nghi đậm hồn Việt giữa đảo xa. Trong tiếng chuông chùa ngân lên trong gió biển, đoàn người bước chậm chân, ai cũng thấy lòng tự nhiên lắng xuống giữa mênh mang sóng biển.

Tác giả - Nhà văn - Biên kịch Huỳnh Mẫn Chi thuộc đoàn công tác Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật TP.HCM viếng chùa Trường Sa Lớn trên đảo Trường Sa Lớn

Dưới mái chùa mang đậm hồn Việt, đoàn thành kính dâng hương và tưởng niệm những anh hùng liệt sĩ đã ngã xuống để giữ gìn chủ quyền biển đảo. Khói hương quyện cùng vị mặn của biển, tạo nên một cảm xúc chưa bao giờ cảm nhận được như đất liền.

Đoàn người đứng lặng thật lâu trước tượng Đức Phật, bàn thờ Tổ quốc, bàn thờ linh vị tưởng nhớ chiến sĩ Gạc Ma. Họ như muốn gửi lời nguyện cầu bình yên cho đất nước, cho những người lính ngày đêm canh giữ biển trời Trường Sa. Trong khoảnh khắc ấy, ngôi chùa giữa trùng khơi không chỉ là chốn tâm linh mà còn là nơi neo giữ hồn dân tộc giữa biển Đông.

Giữa mênh mông biển nước, giữa cái nắng khắc nghiệt, giữa tầng tầng lớp lớp sóng biển, những mái chùa cong vút hiện ra dòng chảy văn hóa Việt Nam bao đời. Ai lần đầu ra đảo cũng thấy lòng mình lắng đọng, từ bi, hoan hỉ hơn khi bước qua cổng tam quan.

Viếng chùa trên đảo, đoàn văn nghệ chúng tôi thực sự xúc động. Nhiều người trong tâm tưởng, Trường Sa là những doanh trại, cột mốc chủ quyền, cầu cảng, màu áo hải quân, tiếng còi tàu giữa nắng gió… thế nhưng khi được đặt chân đến quần đảo Trường Sa, chúng tôi còn đón nhận thêm một không gian nâng đỡ quân và dân trên đảo. Đó là những ngôi chùa uy nghiêm thuần Việt.

Họa sĩ Hồ Minh Quân, đoàn công tác Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật TP.HCM viếng chùa, được chiến sĩ hải quân hỗ trợ thắp hương

Thượng tá Đồng Văn La, chiến sĩ hải quân gắn bó cả thanh xuân với biển đảo, đã chia sẻ: "Chùa ở Trường Sa không phải công trình mang tính biểu tượng đơn thuần. Chùa gần như tồn tại ngay cả trong đời sống của quân và dân trên đảo. Chùa chính là chốn lui tới của quân và dân, nơi gửi gắm niềm tin. Chùa giữ tâm tịnh cho các chiến sĩ luôn đối diện với sóng gió.

Bởi ở các quần đảo Trường Sa, chùa nào cũng nằm trong khuôn viên thanh tịnh giữa màu xanh của cây phong ba, bàng vuông… Tiếng chuông chùa ngân lên trong gió biển, người chiến sĩ hải quân thấy chủ quyền biển đảo rất gần với đất liền…”

Đại đức Thích Quy Nghĩa, trụ trì chùa Trường Sa Đông tiếp đón đoàn công tác số 14/2026 đến viếng chùa

Đại đức Thích Quy Nghĩa, trụ trì chùa Trường Sa Đông cho biết “Mỗi năm, nhà chùa tiếp đón nhiều đoàn công tác từ đất liền ra thăm quân và dân trên biển đảo. Những chuyến công tác, các đoàn đại biểu đều đến viếng chùa Trường Sa Đông. Họ cùng cầu nguyện cho quân, dân trên biển đảo được bình an…”

Ở quần đảo Trường Sa, các chùa đều sử dụng chữ Quốc ngữ

Ở quần đảo Trường Sa, các ngôi chùa đều sử dụng chữ Quốc ngữ. Điều tưởng bình thường nhưng chính sự hiện diện giữa trùng khơi, cách đất liền hàng trăm hải lý, các ngôi chùa mang một ý nghĩa đặc biệt. Trên những hàng cột, hoành phi, câu đối, bia ghi công đức… ở các chùa trên đảo, chữ Quốc ngữ hiện lên rất thiêng liêng, là tiếng “mẹ đẻ” ngoài đầu sóng.

Một nữ đại biểu phía Bắc, thành viên đoàn công tác chia sẻ: “Giữa không gian gió biển, tiếng chuông chùa ngân trước hàng phong ba, lá cờ đỏ sao vàng tung bay trước sân chùa, tôi vô cùng xúc động. Chính điều này, người lính hải quân, người dân đảo, ngư dân đi biển về… họ bước qua tam quan đều đọc những dòng chữ bằng tiếng Việt. Họ càng thêm yêu Tổ quốc. Không cần phiên âm Hán tự, không cần giải nghĩa, quân và dân ta trên đảo luôn được nhắc nhở về ý nghĩa dân tộc qua chữ viết quen thuộc…”.

Khác với nhiều ngôi chùa cổ trong đất liền, chúng tôi thấy còn lưu giữ phần lớn hoành phi, câu đối bằng chữ Hán. Các chùa ở Trường Sa lựa chọn chữ Quốc ngữ như một cách để người dân hiểu biển đảo là nơi của nhân dân.

Những người lính hải quân, ngư dân từ mọi miền đất nước biết rằng đất liền luôn hướng về biển đảo. Một chiến sĩ trên đảo Song Tử Tây nói với chúng tôi rằng: “Giữa biển trời mênh mông, lính trẻ nhìn thấy chữ Quốc ngữ trong chùa là có cảm giác như đang đứng rất gần với đất liền, gia đình và người thân. Những dòng chữ ấy, người lính cảm nhận rõ hơn sự hiện diện của văn hóa Việt Nam nơi đầu sóng. Mái chùa trên đảo còn là nơi neo giữ hồn dân tộc giữa biển Đông”.

Chánh điện ở chùa Trường Sa Lớn, kiến trúc thuần Việt trên đảo Trường Sa Lớn, chỉ sử dụng duy nhất chữ Quốc ngữ

Một Phật tử lần đầu viếng chùa trên quần đảo Trường Sa, anh chia sẻ: “Từ kiến trúc mái cong, câu đối, hoành phi, tượng Phật, đến cách bài trí sân chùa… tất cả đều mang đậm dấu ấn văn hóa dân tộc.

Giữa biển Đông mênh mông, những mái chùa này hiện ra, người con đất Việt dù ở bất cứ nơi đâu đều lập tức nhận ra hơi thở quê nhà. Bởi văn hóa, một cầu nối mọi cách trở về với quê hương. Những ngôi chùa nơi đây khẳng định người Việt đang sinh sống, gìn giữ chủ quyền.

Chữ Quốc ngữ trong mỗi mái chùa không đơn thuần là phương tiện ngôn ngữ mà là vùng chủ quyền sống động, nơi văn hóa Việt hiện diện bền bỉ giữa biển xa. Dù có sóng, gió biển Đông, những dòng chữ tiếng Việt trên mái chùa đảo xa vẫn âm thầm giữ lửa tinh thần cho quân và dân nơi biển đảo Tổ quốc”.

Những dòng chữ Quốc ngữ, câu đối, tượng Phật, mái chùa cong cong, tiếng chuông ngân hòa vào sóng biển... nhắc nhở quân, dân ta trên biển đảo càng gắn bó bền chặt.

Nơi đầu sóng ngọn gió, chủ quyền không chỉ được gìn giữ bằng ý chí của người lính mà còn được neo giữ bởi văn hóa, đời sống, tâm linh của người con đất Việt. Trường Sa trở thành một phần máu thịt của đất liền, nơi có chiến sĩ hải quân, cờ Tổ quốc và cả những nén hương thành kính quyện tỏa ở những ngôi chùa. Nơi neo giữ những cột mốc tâm linh giữa biển trời Việt Nam.