Chùa ở quần đảo Trường Sa không chỉ thờ Phật mà còn có các bàn thờ tri ân, bia ghi danh tưởng niệm liệt sĩ, cùng với những công trình mang ý nghĩa thiêng liêng. Khuôn viên chùa các đảo ở Trường Sa, không gian còn có nhà tưởng niệm Bác Hồ, tượng đài các bậc tiền nhân, bia đá khắc bài thơ “Nam quốc sơn hà” như khát vọng hòa bình giữa biển đảo.

Nơi hương khói tưởng niệm 64 anh linh chiến sĩ Gạc Ma

Đoàn công tác chúng tôi rất xúc động khi đến viếng chùa ở các quần đảo Trường Sa. Các chùa đều có khu tưởng niệm, bia khắc ghi danh 64 chiến sĩ Gạc Ma hy sinh năm 1988 trong lúc nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển đảo.

Bia tưởng niệm 64 anh hùng liệt sĩ Gạc Ma đã hy sinh vào năm 1988 tại chùa Sinh Tồn

Tại chùa Sinh Tồn, khuôn viên chùa trồng nhiều cây bàng vuông, phong ba cổ thụ đẹp còn là điểm đến tri ân của các đoàn công tác. Chùa có bia phương danh tưởng niệm anh linh 64 anh hùng liệt sĩ Gạc Ma. Theo các thầy thì hàng năm vào ngày 14-3, các chùa cùng cán bộ, chiến sĩ và người dân tổ chức lễ tưởng niệm, tri ân những người đã ngã xuống vì biển đảo.

Họ là những liệt sĩ không có mộ phần. Mộ của họ chính là những cơn sóng lớn trong lòng biển cả, trong lòng dân tộc. Bia tưởng niệm tại các chùa như để quân dân trên đảo, đoàn công tác đến thắp hương tưởng nhớ, tri ân.

Chia sẻ của một chiến sĩ hải quân trên đảo Sinh Tồn: “Mỗi khi đến ngày giỗ 64 liệt sĩ hy sinh ở Gạc Ma, cán bộ chiến sĩ và nhân dân đảo Sinh Tồn và các đảo ở Trường Sa đều đến chùa thắp hương, tưởng nhớ, tri ân, khấn vọng hương linh của những liệt sĩ đã ngã xuống để bảo vệ chủ quyền biển đảo được an nghỉ và tiếp tục bảo vệ biển đảo quê hương”.

Theo tư liệu Quân chủng Hải quân: “Cuộc chiến rạng sáng ngày 14-3-1988 ở Gạc Ma đã đi vào lịch sử dân tộc như một dấu ấn không bao giờ phai trong tâm khảm của mỗi người dân Việt Nam...".

Những người lính đầy nhiệt huyết đã mãi mãi nằm lại biển khơi. Ý chí quật cường của họ đã trở thành tượng đài bất tử, những ai đến các chùa trên đảo sẽ quặn lòng tưởng nhớ. Máu của họ đã hòa cùng biển sâu, chúng ta các thế hệ sau phải nhắc nhở muôn đời về tinh thần quyết tử bảo vệ chủ quyền biển đảo. Khi đặt chân đến những ngôi chùa nơi Trường Sa, tên tuổi họ hiện diện như một phần ký ức hướng về đất liền. Chúng tôi viếng chùa, thắp hương không chỉ là lời cầu an mà còn thành kính tri ân và tưởng nhớ về họ.

Tác giả tại chùa Sinh Tồn trên đảo Sinh Tồn thuộc quần đảo Trường Sa

Bia tưởng niệm 64 anh hùng liệt sĩ Gạc Ma đã hy sinh vào năm 1988 tại chùa Sinh Tồn

Đại đức Thích Huy Nghĩa cho biết: “Chùa ở các quần đảo Trường Sa còn là chốn tín ngưỡng tâm linh cho cán bộ, chiến sĩ, nhân dân trên đảo. Cùng với lòng báo ân ông bà cha mẹ, ân sư thầy… còn phải có ân Tổ quốc. Qua đó, quân dân trên các quần đảo Trường Sa nhờ niềm tin mà vững lòng, góp phần hoàn thành nhiệm vụ…”.

Khuôn viên các chùa ở quần đảo Trường Sa, không chỉ là địa điểm sinh hoạt tôn giáo, tín ngưỡng truyền thống của Phật tử. Chùa ở đây còn là nơi gắn liền với sinh hoạt đời sống văn hóa, tinh thần của người ở biển đảo xa đất liền. Tinh thần yêu nước, quyết tâm bảo vệ chủ quyền biển đảo Tổ quốc, quân dân trên các đảo luôn nhớ ơn các bậc tiền nhân giữ nước.

Vị anh hùng dân tộc ba lần đánh thắng quân xâm lược quân Nguyên - Mông thế kỷ 13, Đức Thánh Trần – Trần Hưng Đạo được dựng tượng uy nghi trên đảo Song Tử Tây. Một ý nghĩa lịch sử về ý chí, sức mạnh dân tộc, hào khí dũng mãnh người Việt Nam. Đời sống, nghi thức tâm linh của Trường Sa góp phần thiêng liêng khi những khuôn chùa tôn dựng đài tưởng niệm liệt sĩ Trường Sa.

Gần đối diện với chùa Trường Sa Lớn, nhà tưởng niệm Bác Hồ là một trong những nghi thức thăm viếng đầu tiên khi các đoàn công tác đến đảo. Công trình nhà tưởng niệm được thiết kế theo lối một ngôi đền truyền thống, mái hai tầng cong vút cũng chính là nơi lưu giữ văn hóa. Đài tưởng niệm liệt sĩ nằm đối diện chùa Trường Sa Lớn, tạo thành một quần thể văn hóa tâm linh đặc biệt giữa trùng khơi.

Bia đá cẩm thạch khắc bài thơ “Nam quốc sơn hà” của Lý Thường Kiệt

Cũng trong khuôn viên chùa Trường Sa Lớn, bia đá cẩm thạch khắc bài thơ “Nam quốc sơn hà” của Lý Thường Kiệt, thể hiện tinh thần dân tộc bao đời, lời thề giữ nước của các bậc tiền nhân vẫn hiện diện tận trùng khơi, biển đảo của Tổ quốc.

Theo cư sĩ Giới Minh, đời sống tín ngưỡng tôn giáo trên đảo rất phong phú. Qua đó, chúng ta thấy hình ảnh văn hóa Việt Nam ngay trên đảo chính là điểm tựa tâm linh cho các chiến sĩ làm công tác bảo vệ biển đảo. Chùa ngoài là điểm tựa tâm linh còn là niềm tin vững chắc cho quân và dân bám trụ trên đảo…”.

Ở đảo Sơn Ca, công viên Đại tướng Võ Nguyên Giáp giữa biển trời mênh mông như tiếp thêm sức mạnh, nghị lực cho cán bộ, chiến sĩ và nhân dân Trường Sa.

Công viên văn hóa mang tên đại tướng như cột mốc lịch sử, cột mốc văn hóa, cột mốc tâm linh giữa trùng khơi. Các công trình tưởng niệm liệt sĩ, các ngôi chùa tri ân liệt sĩ cũng là cột mốc chủ quyền của Tổ quốc ở Trường Sa.

Chùa là địa điểm sinh hoạt tôn giáo, tín ngưỡng truyền thống của Phật tử. Chùa ở quần đảo Trường Sa còn là nơi sinh động đời sống văn hóa, tinh thần của người Việt nơi biển đảo.

Tiếng chuông chùa vang lên giữa biển không chỉ gợi sự bình an, còn để tưởng nhớ những người lính đã nằm lại với biển, với đảo. Mỗi mái chùa chính là điểm tựa tâm linh, nơi để tri ân, tưởng niệm và lưu giữ hồn thiêng biển đảo Tổ quốc.