Bấy giờ, Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo: Ta muốn ở đây tọa thiền trong hai tháng, các thầy chớ lui tới, chỉ trừ Tỳ-kheo đem thức ăn và khi Bố-tát.

Sau khi căn dặn xong, Thế Tôn tọa thiền suốt hai tháng trong rừng, không có một Tỳ-kheo nào dám lai vãng, chỉ trừ người thị giả đem thức ăn và lúc Bố-tát. Hết hai tháng tọa thiền, Thế Tôn xuất định. Ngài ngồi trước chúng Tỳ-kheo và bảo:

Này các Tỳ-kheo! Nếu các tu sĩ ngoại đạo đến hỏi các thầy: “Trong hai tháng, Sa-môn Cù-đàm tọa thiền như thế nào?” Các thầy nên đáp: “Suốt hai tháng, Như Lai tọa thiền tư duy, an trụ trong pháp Quán niệm hơi thở”. Vì sao như vậy? Vì trong hai tháng, Ta phần nhiều an trú tư duy quán niệm hơi thở:

Lúc hơi thở vào, quán niệm biết như thật hơi thở vào; lúc hơi thở ra, quán niệm biết như thật hơi thở ra.

Hơi thở hoặc dài hoặc ngắn…

Cảm giác toàn thân hơi thở vào, quán niệm biết như thật; cảm giác toàn thân hơi thở ra, quán niệm biết như thật.

An tịnh toàn thân khi thở vào, quán niệm biết như thật;… cho đến lắng dịu toàn thân hơi thở ra, quán niệm biết như thật.

Sau khi biết tất cả rồi, lúc ấy Ta nghĩ thầm: “Đây là còn trụ trong tư duy thô, nay Ta nên dừng sự tư duy ấy, hãy tư duy vi tế khác và an trụ”. Bấy giờ, Ta liền dừng bặt tư duy thô, liền vào tư duy vi tế an trụ, trụ nhiều trong an trụ. Khi ấy, có ba vị Thiên tử, dung sắc tuyệt diệu, đi đến chỗ Ta lúc hừng sáng.

Một Thiên tử nói: Sa-môn Cù-đàm, nay đã đúng lúc.

Lại có một Thiên tử nói: Đây chưa đúng lúc, chỉ sắp đến thời.

Thiên tử thứ ba lại nói: Chẳng phải đúng lúc cũng chẳng phải sắp đến thời. Đây chính là lúc bậc A-la-hán tịch diệt đang tu tập, an trụ.

Phật bảo các Tỳ-kheo: Nếu nói chân chánh thì đây là chỗ bậc Thánh an trú, chư Thiên an trú, Phạm thiên an trú, bậc Hữu học an trú, bậc Vô học an trú, Như Lai an trú, người chưa được sẽ được, chưa đến sẽ đến, chưa chứng sẽ chứng và bậc Vô học an trú pháp lạc trong hiện tại chính là an trú trong pháp Quán niệm hơi thở. Đây là lời chân chánh. Vì sao như vậy? Vì pháp Quán niệm hơi thở là nơi bậc Thánh an trú, chư Thiên an trú, Phạm thiên an trú… cho đến bậc Vô học an trú pháp lạc trong hiện tại.

Đức Phật nói kinh này xong, các Tỳ-kheo nghe lời Phật dạy đều hoan hỷ phụng hành.

____________

⁽¹⁾Tựa đề đặt theo nội dung kinh. Tạp. 雜 (T.02. 0099.807. 0207a08). Tham chiếu: S.54.11 - V.325.

⁽²⁾Nhất-xa-năng-già-la (一奢能伽羅 - Icchānaṅgala).

(NSGN 348)