Yên Phú – ngôi chùa có lịch sử lâu đời nhất?

Theo truyền thuyết, ngôi chùa này có từ thời Hai Bà Trưng và do một sư ni tên là Phương Dung trụ trì. Nhà sư này cùng hai người con nuôi đã chiêu mộ nghĩa quân quanh vùng tham gia khởi nghĩa Hai Bà Trưng. Khi giặc tan, ba mẹ con bà được Trưng Vương ban tước và dân làng Yên Phú cũng được ban lộc là 300 mẫu ruộng, không phải nộp phu dịch. Trong lịch sử, ngôi chùa được ghi dấu là nơi tụ tập quân của Quang Trung trước khi tiến đánh trận chiến Ngọc Hồi, tiến vào giải phóng Thăng Long. Trong các cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, ngôi chùa cũng là nơi nuôi giấu cán bộ, đón tiếp cán bộ Việt Minh vượt ngục, làm kho hậu cần tiếp viện bộ đội bảo vệ Thủ đô... Chùa từng được tặng thưởng Huân chương kháng chiến hạng Nhất và được công nhận Di tích lịch sử cấp quốc gia.

Với chủ đề hội thảo Chùa Yên Phú - Lịch sử và Hiện tại,21 bản báo cáo khoa học của các nhà nghiên cứu thuộc Viện Tôn giáo, Viện Hán Nôm đã đưa ra nhiều luận điểm đáng chú ý: truyền thuyết và lịch sử ngôi chùa cho thấy vị trí đặc biệt của giới nữ trong sự phát triển của lịch sử dân tộc, từ tôn giáo, tín ngưỡng đến chống giặc ngoại xâm, giáo dưỡng con cái và chăm lo cộng đồng; sự hỗn dung của văn hóa tín ngưỡng Việt Nam,thờ Phật xen lẫn thờ thần; tín ngưỡng thờ Thủy thần và văn minh lúa nước...