Không tranh với thế gian

Tôi nghe như vầy: Một thời, Đức Phật ngụ tại vườn Cấp Cô Ðộc, trong rừng Kỳ-đà, thuộc nước Xá-vệ.

Bấy giờ, Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo: Ta không tranh luận với thế gian, chỉ có thế gian tranh luận với Ta. Vì sao như vậy? Này Tỳ-kheo, nếu ai nói đúng như pháp² thì người ấy không tranh luận với thế gian.

Những gì người trí trong thế gian nói là có³ thì Ta cũng nói là có. Thế nào là người trí trong thế gian nói là có thì Ta cũng nói là có?

Này Tỳ-kheo! Sắc là vô thường, là khổ, là pháp đổi thay; người trí trong thế gian nói là có thì Ta cũng nói là có. Cũng vậy, thọ, tưởng, hành, thức là vô thường, là khổ, là pháp đổi thay; người trí trong thế gian nói là có thì Ta cũng nói là có.

Những gì người trí trong thế gian nói là không thì Ta cũng nói là không. Người trí ở thế gian không nói rằng sắc là thường hằng, không thay đổi, tồn tại mãi. Ta cũng không nói như vậy. Cũng vậy, người trí ở thế gian không nói rằng thọ, tưởng, hành, thức là thường hằng, không thay đổi, tồn tại mãi. Ta cũng không nói như vậy. Đó gọi là người trí thế gian nói là không thì Ta cũng nói là không.

Này Tỳ-kheo! Có những pháp thuộc về thế gian ở trong thế gian⁴ mà Ta đã tự biết rõ, tự giác ngộ rồi phân biệt, diễn nói, chỉ bày cho người; thế nhưng đối với kẻ mù ở trong thế gian, do không có mắt nên không biết, không thấy thì đó không phải là lỗi của Ta.

Này các Tỳ-kheo! Những pháp nào thuộc về thế gian ở trong thế gian mà Ta đã tự biết rõ, tự chứng ngộ rồi phân biệt, diễn nói, chỉ bày cho người; nhưng những kẻ mù không có mắt ở trong thế gian thì lại không biết, không thấy?

Đó là, này Tỳ-kheo! Sắc là pháp vô thường, là khổ, là pháp đổi thay. Đó gọi là pháp thuộc về thế gian ở trong thế gian. Cũng vậy, thọ, tưởng, hành, thức là pháp vô thường, là khổ, là pháp đổi thay. Đó là những pháp thuộc về thế gian ở trong thế gian.

Này Tỳ-kheo! Đó là những pháp thuộc về thế gian ở trong thế gian mà Ta đã tự hiểu rõ, tự chứng ngộ rồi phân biệt, diễn nói, chỉ bày cho người; thế nhưng đối với kẻ mù kia do không có mắt nên không biết, không thấy. Đối với kẻ mù không có mắt nên không biết, không thấy thì Ta biết làm sao được.

Phật nói kinh này xong, các Tỳ-kheo nghe Phật dạy đều hoan hỷ phụng hành.

______________

⁽¹⁾ Tựa đề đặt theo nội dung kinh. Tạp. 雜 (T.02. 0099.37. 008b15). Tham chiếu: Tạp. 雜 (T.02. 0099.38. 008c08); S.22.94 - III.138.

⁽²⁾ Nguyên tác Như pháp ngữ giả (如法語者 - Dhammavādī).

⁽³⁾ Nguyên tác Thế gian trí giả ngôn hữu (世間智者言有 - Atthisammataṃ loke paṇḍitānaṃ).

⁽⁴⁾ Nguyên tác Thế gian thế gian pháp (世間世間法 - Loke lokadhamma).