Đại hội đại biểu Phật giáo tỉnh Vĩnh Long lần thứ I, nhiệm kỳ 2026-2031 không chỉ là một sự kiện hành chính thông thường mà là một cột mốc lịch sử trọng đại, đánh dấu sự hòa hợp của Phật giáo Vĩnh Long. Tỉnh Vĩnh Long mới có 124 đơn vị hành chính cấp xã (gồm 105 xã và 19 phường). Có thể nói, việc hợp nhất 3 tỉnh Vĩnh Long, Trà Vinh và Bến Tre là cuộc tái hợp lịch sử, vì tỉnh Vĩnh Long sau sáp nhập có vị trí địa lý tương đương với tỉnh Vĩnh Long xưa trong Lục tỉnh Nam Kỳ. Sau khi sáp nhập địa giới hành chính, Phật giáo tỉnh nhà mang một diện mạo mới, có chiều dài lịch sử với hơn 300 năm xây dựng và phát triển; có chiều rộng địa lý với địa bàn trải rộng hết hạ nguồn Mekong với 6/9 cửa đổ ra biển của sông Cửu Long; có chiều sâu văn hóa với sự đa dạng và phong phú từ nhiều sinh hoạt, đời sống của cư dân địa phương.

Địa bàn rộng lớn, số lượng Tăng Ni và Phật tử đông đảo là một thuận lợi nhưng đồng thời cũng có nhiều thách thức khi địa bàn trải rộng, nhân lực còn yếu. Đặc biệt, Phật giáo Vĩnh Long có đặc trưng đa dạng hệ phái, nên công tác quản trị cần phải có chuyên môn và am hiểu sâu sắc từng hệ phái biệt truyền để có chỉ đạo chính xác, công tác Phật sự được diễn ra hiệu quả.

Trong lịch sử, trên địa bàn Vĩnh Long, là nơi phát khởi phong trào Chấn hưng Phật giáo Việt Nam đầu thế kỷ XX, chùa Phước Thanh là nơi Hội Lục Hòa ra đời và kêu gọi chấn hưng; Thích học đường chùa Tuyên Linh, Ni trường Vĩnh Bửu của Tổ Khánh Hòa; Phật học đường Lưỡng Xuyên của Tổ Huệ Quang; tổ đình Phước Hậu của Tổ Khánh Anh. Đồng thời, Vĩnh Long cũng là nơi trác tích của nhiều danh tăng, tổ đình Ngọc Viên là ngôi tịnh xá đầu tiên gắn với sự hình thành Hệ phái Khất sĩ; Phật học đường Phật Quang ở Bang Chang gắn với sự hành đạo của Hòa thượng Thiện Hoa và Hòa thượng Trí Tịnh khi dắt học tăng Báo Quốc từ Huế di tản về Nam tránh chiến sự và tiếp tục tu học; là nơi Hòa thượng Ma-ha Sa-rây, Phó Pháp chủ GHPGVN nhiệm kỳ I đã kiến thiết chùa chiền, mở rộng dạy chữ Pāli cho sư sãi Nam tông, truyền bá giáo lý Đức Phật.

Với bề dày của cả ba mặt lịch sử, địa lý và văn hóa của Vĩnh Long, Phật giáo cũng góp một phần nhỏ trong đó. Vì vậy, Đại hội đại biểu Phật giáo tỉnh Vĩnh Long lần thứ I, nhiệm kỳ 2026-2031 là cơ hội để thống nhất ý chí, củng cố nội lực vốn có của Phật giáo tỉnh nhà, để tiếp tục hoàn thành các Phật sự lớn lao, đóng góp vào sự ổn định và phát triển của tỉnh Vĩnh Long.

Hòa thượng Thạch Sok Xane, Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự, Trưởng ban Trị sự GHPGVN tỉnh Vĩnh Long, Trưởng ban Tổ chức Đại hội đại biểu Phật giáo tỉnh đã chia sẻ cùng Giác Ngộ về tầm nhìn, định hướng của Đại hội:

* Việc hợp nhất 3 địa phương với những đặc thù riêng mang lại không ít cơ hội nhưng cũng có những thách thức nhất định. Thời gian qua, Ban Trị sự đã tiến hành những công tác chuẩn bị cho Đại hội như thế nào, thưa Hòa thượng?

- Sau khi sáp nhập, tỉnh Vĩnh Long có địa giới hành chính rất rộng, dân số đông. Phật giáo tỉnh nhà có 755 cơ sở tự viện với đủ các hệ phái. Riêng Hệ phái Nam tông Khmer có 156 ngôi chùa và hơn 3.300 chư Tăng.

Địa bàn rộng lớn, số lượng Tăng Ni và Phật tử đông đảo là một thuận lợi nhưng đồng thời cũng có nhiều thách thức khi địa bàn trải rộng, nhân lực còn yếu. Đặc biệt, Phật giáo Vĩnh Long có đặc trưng đa dạng hệ phái, nên công tác quản trị cần phải có chuyên môn và am hiểu sâu sắc từng hệ phái biệt truyền để có chỉ đạo chính xác, công tác Phật sự được diễn ra hiệu quả, đặc biệt là việc tổ chức Đại hội đại biểu Phật giáo tỉnh Vĩnh Long lần thứ I, nhiệm kỳ 2026-2031 sắp tới.

Ban Thường trực Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Vĩnh Long sau sáp nhập - Ảnh: Pháp Trí

* Với việc tổ chức Đại hội sắp tới, công tác nhân sự giữ vai trò quyết định sự thành tựu của Đại hội cũng như định hình cho Phật sự trong thời gian sắp tới. Với quy mô mở rộng lớn hơn rất nhiều sau sáp nhập, tiêu chí cốt lõi để suy cử thành viên vào tân Ban Trị sự nhiệm kỳ 2026-2031 là gì nhằm đảm bảo sự điều hành được xuyên suốt, hiệu quả, bạch Hòa thượng?

- Sau khi được Hội đồng Trị sự GHPGVN phổ biến Thông tư 451/TT-HĐTS về việc tổ chức Đại hội đại biểu Phật giáo cấp tỉnh, Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Vĩnh Long với hơn 150 thành viên đã tiến hành họp và triển khai các công việc Đại hội Phật giáo tỉnh nhà.

Đến thời điểm này, công tác nhân sự đã ổn định và thống nhất với dự kiến tân Ban Trị sự sẽ có 105 thành viên, trong đó có 35 thành viên được quy hoạch tham gia Ban Thường trực. Lãnh đạo Ban Trị sự và điều hành công việc thường vụ gồm 1 vị Trưởng ban và 9 vị Phó Trưởng ban Trị sự. Hai việc quan trọng là nhân sự và văn kiện Đại hội đã hoàn chỉnh, chỉ chờ đến ngày Đại hội chính thức của Phật giáo tỉnh diễn ra.

Có thể nói, với vai trò là Trưởng ban Tổ chức Đại hội, chúng tôi nhận thấy sự đoàn kết, hòa hợp và hy sinh vì Phật sự chung. Thứ đến là sự thống nhất cao trong toàn Ban Trị sự. Và để có sự ổn định, hài hòa trong công tác nhân sự, từ ban đầu Ban Trị sự Phật giáo tỉnh Vĩnh Long đã thống nhất trong nhiệm kỳ 2026-2031 sẽ không công cử kiêm nhiệm, trừ một số trường hợp đặc biệt được sự đồng thuận chung của Hội đồng Trị sự và Ban Trị sự Phật giáo tỉnh. Và hơn hết là sự tự nguyện hy sinh cho Phật sự chung của Ban Trị sự đương nhiệm đã góp phần cho thành tựu của công tác tổ chức.

* Tỉnh Vĩnh Long, là địa phương có sự đa dạng về hệ phái của Phật giáo. Và sự hòa hợp của các hệ phái trong ngôi nhà chung Giáo hội để cùng hoằng pháp đó là đặc điểm lớn. Theo Hòa thượng, trong thời gian sắp tới để phát huy sự đoàn kết vốn có của Phật giáo tỉnh nhà cần những định hướng nào?

- Trước hết, theo tinh thần Hiến chương của GHPGVN đã nêu lên, tất cả 9 hệ phái trong Giáo hội cần phải thống nhất ý chí và hành động trong công tác Phật sự trên tinh thần tôn trọng biệt truyền hệ phái. Đó là điều hiển nhiên phải thượng tôn theo đúng tinh thần Hiến chương để củng cố sự đoàn kết, chung tay làm Phật sự của tỉnh nhà. Việc Phật sự phải tiến hành trên tinh thần đoàn kết, thống nhất, vì vậy trước khi làm bất cứ công tác Phật sự nào đều phải có trao đổi để tiến tới đồng thuận chung.

Mỗi hệ phái đều có những đặc trưng riêng biệt về Luật truyền, văn hóa, nghi lễ và đều có tinh thần gìn giữ biệt truyền đó. Với Phật giáo tỉnh Vĩnh Long, đã truyền thống hòa hợp từ trước đến nay, chúng tôi nhận thấy điều đó trong lễ lược, dù chung hay biệt truyền hệ phái đều có sự tham gia đầy đủ. Ban Trị sự Phật giáo tỉnh Vĩnh Long sẽ khuyến tấn và khích lệ việc giữ gìn những nét đẹp của từng hệ phái. Trong đó, có sự tham gia của từng thành viên Ban Trị sự với trách nhiệm cụ thể để phát huy những giá trị vốn có của Phật giáo tỉnh nhà trong tinh thần hòa hợp, tương trợ cho nhau để cùng phát triển.

Đơn cử, như những nét đẹp văn hóa của hệ phái Nam tông Khmer được Phật giáo tại địa phương giữ gìn rất tốt, nhờ chủ trương, lãnh đạo của Đảng và Nhà nước hỗ trợ và sự ủng hộ của Ban Trị sự tỉnh nhà, các lễ hội truyền thống của Phật giáo Nam tông Khmer tại địa phương vẫn tổ chức ngày càng mở rộng về nhiều mặt. Qua đó thể hiện rõ được chính sách Dân tộc - Tôn giáo đúng đắn để góp phần bảo tồn những nét văn hóa truyền thống là đặc trưng của Phật giáo địa phương.

Đại giới đàn Thiện Từ do Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Vĩnh Long tổ chức vào tháng 9-2025 - Ảnh: Trung Thắng

* Đại hội là khởi đầu cho một giai đoạn công tác Phật sự, để ổn định và không bị động, Hòa thượng có thể cho biết Phật giáo tỉnh nhà đã định hướng hoạt động Phật sự trong nhiệm kỳ 2026-2031 như thế nào?

- Sau Đại hội, tân Ban Trị sự có phương hướng cho hoạt động nhiệm kỳ 2026-2031, Ban Tăng sự có trách nhiệm quản trị Tăng Ni, tự viện và định kỳ báo cáo trước Ban Trị sự mỗi 3 tháng một lần. Cần nắm bắt thường xuyên tình hình sinh hoạt của Tăng Ni tại tự viện, đặc biệt quan tâm và hỗ trợ các cơ sở tự viện trong công tác pháp lý để phù hợp với Luật Tín ngưỡng và Tôn giáo mới, đáp ứng được nhu cầu chính đáng của Tăng Ni và các tự viện. Vì nắm bắt thường xuyên thì mới giữ ổn định được sinh hoạt của Tăng Ni và Phật tử.

Đặc biệt, Ban Tăng sự dự kiến sẽ cử 3 vị Phó Trưởng ban Thường trực phụ trách 3 khu vực để sát sao trong công tác quản lý. Vì đặc trưng của Phật giáo tỉnh nhà, số lượng chư Tăng Nam tông tương đối lớn, và truyền thống biệt truyền hệ phái nên số lượng chư Tăng xuất gia cũng như hoàn tục biến đổi liên tục nên cần phải có sự quản trị khoa học, cập nhật thường xuyên và chính xác.

Vì đặc trưng của Phật giáo tỉnh nhà, số lượng chư Tăng Nam tông tương đối lớn, và truyền thống biệt truyền hệ phái nên số lượng chư Tăng xuất gia cũng như hoàn tục biến đổi liên tục nên cần phải có sự quản trị khoa học, cập nhật thường xuyên và chính xác.

Giáo dục Phật học là việc rất quan trọng, cần nêu gương vì đây là công tác đào tạo Tăng Ni kế thừa Phật sự. Với Tăng Ni tại tự viện phải nghiêm túc giữ gìn giới luật để giáo dục đệ tử của mình ngay từ cơ sở. Có giáo dục tốt thì thế hệ kế cận mới có thể đảm đương Phật sự tốt, có thể hoằng pháp, hướng dẫn Phật tử với đầy đủ đạo hạnh cho Phật tử nương tựa trong tương lai. Và giáo dục Phật học không chỉ riêng của Phật giáo Vĩnh Long mà còn tất cả các nơi, đó là việc làm giúp đạo Phật miên trường, mạng mạch Phật giáo không đứt đoạn.

Đạo Phật là đạo từ bi, ban vui cứu khổ nên trong đời sống hiện tại việc từ thiện, an sinh xã hội là rất quan trọng. Việc này Phật giáo tỉnh nhà được định hướng sẽ phát huy trong thời gian sắp tới. Đặc biệt, với tỉnh Vĩnh Long là địa phương còn nhiều khó khăn nên Phật giáo tỉnh nhà đã xác định vận động mạnh thường quân làm cầu, đường, nhà đại đoàn kết cho các hộ khó khăn để giúp xây dựng nông thôn mới thông qua sự liên kết với chính quyền địa phương theo khả năng.

Hoằng pháp là chuyên ngành đặc trưng của Phật giáo, là phần hành tiếp xúc trực tiếp với quần chúng. Phật tử có am hiểu Phật pháp đều do công tác hoằng pháp. Dù trong thời đại nào, hoằng pháp luôn giữ vai trò quan trọng truyền bá giáo lý cho quần chúng và góp phần giữ gìn mạng mạch Phật pháp. Với đặc trưng đa hệ phái của tỉnh nhà, công tác hoằng pháp cũng sẽ được triển khai trên cơ sở đặc trưng từng hệ phái để thuận lợi nhất trong phần hành này, nhằm phát huy tối đa nguồn lực Phật giáo địa phương.

* Trước thềm Đại hội chính thức diễn ra, Hòa thượng có thông điệp nào muốn gửi gắm đến toàn thể chư tôn đức Tăng Ni và đồng bào Phật tử trên toàn tỉnh Vĩnh Long?

Trước khi Đại hội đại biểu Phật giáo tỉnh Vĩnh Long lần thứ I, nhiệm kỳ 2026-2031 được diễn ra, với tư cách Trưởng ban Tổ chức Đại hội Phật giáo tỉnh nhà, chúng tôi mong muốn Tăng Ni, Phật tử hết lòng cho Phật sự quan trọng này.

Chúng tôi kỳ vọng toàn thể Tăng Ni, Phật tử tại địa phương đem hết tâm lực và vật lực, tập trung theo năng lực của mình để góp phần cho Phật sự trọng đại này với sự nhất tâm, nhất trí, kiên nhẫn và nỗ lực hoàn thành các công việc đã được giao.

Với chủ đề Đại hội: “Kỷ cương - Đổi mới - Hiệu lực - Hiệu quả”, chúng ta phải đoàn kết, hòa hợp, chấp hành nghiêm túc sự chỉ đạo chung để có sự thành công, hiệu lực, hiệu quả trong công tác tổ chức Đại hội, định hướng cho Phật sự của Phật giáo tỉnh Vĩnh Long trong nhiệm kỳ sắp tới được nhiều thành tựu trong một bối cảnh mới, một kỷ nguyên mới của đất nước.

Trước thềm Đại hội, xin chúc Đại hội Phật giáo tỉnh Vĩnh Long lần thứ I, nhiệm kỳ 2026-2031, thành công tốt đẹp trên tinh thần đoàn kết, hòa hợp, ổn định và thống nhất. Sau Đại hội sẽ tiếp tục mạch Phật sự để đem lại sự an vui cho số đông trên tinh thần Đạo pháp - Dân tộc - Chủ nghĩa xã hội.

Xin tri ân Hòa thượng đã dành thời gian chia sẻ cùng Báo Giác Ngộ.