Khắc khoải hoa ban trắng

Nếu nói mai anh đào kiêu sa đã làm rực rỡ trời xuân Đà Lạt, thì hoa ban là nỗi khắc khoải của giữa xuân chớm hạ. Khi mà khí hậu đang diễn biến thất thường, những chùm hoa ban trên đường Trần Phú nở trắng trinh trong. Một màu trắng thuần khiết của núi rừng Tây Bắc lại khiến cho cao nguyên ngập ngừng e lệ! Mưa đã về lắc thắc từng giò phong lan, gió đã thổi thắc thỏm ngõ phố. Và người đứng ngắm hoa ban chưa chắc đã là nghệ sĩ… nhưng sức lay động của không gian Đà Lạt về một loài hoa trắng tuyệt đẹp, ngầm chứa bao điều…

Quả thật, nếu nói hoa ban phải nói về núi rừng Tây Bắc, với hương vị tiếng khèn của trai gái Tày, Thái, Mông v.v… uốn lượn bên nhau. Còn Đà Lạt hoa ban như loài cây di thực, đứng đơn độc từng cây nhưng không hề đơn điệu. Thậm chí, vẻ đẹp huyền ảo và hoang dại của nó càng làm tăng thêm vẻ lãng mạn cho con đường này. Một con đường đẹp nổi tiếng với Khách sạn Palace, với tháp Con Gà, được điểm tô sắc trắng bí ẩn cũng đã làm bừng lên những sớm mai phố núi dịu dàng.

Một ngày giữa tháng 3, tôi gặp MPK vác máy thả hồn theo hoa ban. Gã bấm máy. Và bấm máy. Rồi xuýt xoa xuýt xoa. Tuyệt! Tôi xao xuyến với từng góc ảnh đặc tả hoa ban. Dưới bàn tay của MPK, tôi biết bức hoa ban nào cũng sẽ làm xao lòng người ngưỡng mộ. Tôi hỏi hoa ban ai đem về trồng? Gã xua tay. Đừng hỏi. Hãy cảm nhận đi. Hoa ban đến làm cho khí hậu Đà Lạt đẹp thêm. Đó là thông điệp duy nhất! Vâng, những lời của gã nghệ sĩ thật đúng với lúc này: mùa hoa ban nở. Hoa ban đã nghiễm nhiên trở thành công dân Đà Lạt tuyệt vời; và mặc nhiên găm vào lòng thị dân cũng như lòng du khách. Và nó ở đó, mãi mãi trong tình yêu thương quý mến của đất bazan, của vương quốc hoa.

Biết đâu hoa ban sẽ là bản tình ca của phố núi, của thi ca, nhạc họa. Nhất là của hồn người bồi tụ về xứ sở của chàng Lang và nàng Bian tình sử. Vì thế, tôi mơ ước hoa ban sẽ được đưa vào trồng ở công viên và những nơi dốc đèo còn chưa có sắc trắng, để làm cân bằng sắc độ của thành phố những ngọn đồi.

Nhìn gần, hoa ban trắng năm cánh mượt mà đã làm ngỡ ngàng bao du khách lần đầu đến Đà Lạt. Những cặp tình nhân rủ rê nhau đến chụp ảnh. Có đám cưới ở vùng phụ cận, nghe tiếng hoa ban đã kéo về chụp lấy những tấm ảnh lưu niệm. Bởi hoa ban tượng trưng cho lòng chung thủy theo truyền thuyết của người Thái Tây Bắc. Tôi chợt nhớ những câu hát mang mang rằng: “Nàng Ban xinh đẹp/ yêu chàng trai Khun/ tình duyên không thành/ chết hóa thành hoa…”.

Thế đấy, hoa ban là người con gái đẹp đã đành, nó còn là món ăn đặc sản nổi tiếng của người Thái. Họ lấy hoa ban trộn gạo nếp thổi xôi. Xôi ăn rất ngon, hương vị ngọt bùi và hương thơm ngào ngạt. Những cô gái Thái xâu hoa ban thành chuỗi, tình tứ tặng nhau… Có lẽ điệu múa hoa ban cũng từ đó mà có chăng?

Dù sao hoa ban Đà Lạt còn là loài hoa khiêm tốn, trước một vương quốc của kỳ hoa dị thảo. Làm sao để hoa ban sống hài hòa với núi rừng có thông xanh vi vút, có mai anh đào rực rỡ, có dã quỳ vàng nồng ấm, có phượng tím giao thoa, là điều còn phải mong chờ...