Lời bình của Hòa thượng - Tiến sĩ Thích Thanh Quyết:

Kính gửi thi hữu, lời thơ của vị đạo tâm như một tiếng chuông thức tỉnh giữa mùa Đản sinh, vừa trầm hùng linh thiêng, lại vừa mang đậm dòng chảy của mạch nguồn dân tộc. Dưới nhãn quan của một người tu hành, tôi xin có vài lời chia sẻ và tán thán công đức bài thơ "Mừng Phật đản" của tác giả Hồng Gai này.

Mạch nguồn chính pháp và hồn thiêng sông núi

Cái trân trọng của bài thơ là đã khéo kết hợp giữa Đạo pháp và Dân tộc - truyền thống hộ quốc an dân ngàn đời của Phật giáo Việt Nam. Vần thơ đưa hành giả quay về với đỉnh thiêng Yên Tử, với chùa Đồng, với chùa Hoa Yên,… nơi khởi nguồn của dòng thiền thuần Việt:

"Trần Nhân Tông sáng tấm lòng

Tu hành giác ngộ dựng dòng thiền tâm

Dưới góc nhìn tu tập, hình ảnh Tam Tổ Trúc Lâm (Điều Ngự Giác Hoàng Trần Nhân Tông, Đồng Kiên Cương Pháp Loa và Lý Đạo Tái Huyền Quang) được nhắc đến không chỉ là những vĩ nhân lịch sử, mà còn là những bậc Thầy tâm linh đại giác. Các ngài là chiếc cầu nối đưa giáo lý Vô ngã, Vị tha, Từ bi, Hỷ xả của Đức Thế Tôn hòa vào dòng máu của đất Việt, biến đỉnh non cao thành Cõi tịnh độ tại nhân gian.

Sắc - tâm bất nhị

Cảnh sắc cũng là tâm cảnh người tu, nhìn vạn vật đều thấy Phật tánh, nhìn cảnh vật đều thấy pháp âm. Tác giả đã mượn cảnh trí của Quảng Ninh để hiển lộ chiều sâu tâm thức, chiều sâu của triết học Phật giáo - vô phân biệt.

“Hoa Yên mây phủ”, “Ngọa Vân Am bóng chiều tà”: Không gợi sự u buồn mà là biểu hiện của sự tự tại, hòa quang, buông xả. Mây đến mây đi, bóng chiều buông xuống, ánh sáng ban mai lại hiển lộ, nhưng "tiếng ca thiền lòng" của người tu hành thì bất sinh bất diệt, vẫn vang vọng giữa ngàn thông, giữa rừng tùng Yên Tử, giữa cây đại ngàn năm tuổi, giữa vách đá chênh vênh triệu năm.

Tháp Huệ Quang, chuông chùa Yên Tử: tiếng chuông trong thơ không đơn thuần là âm thanh vật lý, đó là tiếng chuông tỉnh thức, tiếng chuông giác ngộ. Tiếng chuông ấy ngân vang từ đỉnh chùa Đồng, vượt qua sóng nước Hạ Long, lay động và thức tỉnh giác tính vốn có trong lòng muôn loài chúng sanh quyện cùng tư tưởng Tam Hòa: Hòa giải, Hòa hợp, Hòa bình của Phật giáo Trúc Lâm, của Phật Hoàng Trần Nhân Tông, lan tỏa toàn cầu.

Đạo - Đời không hai

Biển trời Hạ Long, Hồng Gai rực rỡ trong mùa Đản sanh cũng chính là tâm hoan hỷ của người con Phật khi đón mừng ngày đấng Từ Phụ thị hiện.

"Kỷ nguyên mới khắp sơn hà

Việt Nam cất bước vươn xa biển trời

Muôn dân một dạ sáng ngời

Đạo đời gắn bó nơi nơi yên bình"

Góc nhìn tu hành: Phật pháp không tách rời thế gian pháp. Đạo Phật Trúc Lâm là đạo Phật nhập thế. Thơ viết về sự phát triển của đất nước "vươn xa biển trời", "kỷ nguyên mới" nhưng cái gốc vẫn là "Đạo đời gắn bó", là cái tâm "trọn nghĩa vẹn tình" của con người. Nước nhà có vinh quang, xã hội có an bình, nhân sinh có an lạc thì người con Phật mới yên tâm tu học, hành đạo; ngược lại, khi mỗi người dân đều thấm nhuần ánh sáng của Tam Bảo (Phật, Pháp, Tăng), thì quốc gia ấy chính là Phật địa, là "Kinh đô Phật giáo lung linh chói lòa”.

Lời nguyện ước: tự độ - độ tha

Bài thơ khép lại bằng một lời phát nguyện mang đậm tinh thần Bồ-tát đạo.

"Nguyện cho khắp cõi nhân trần,

An vui hạnh phúc muôn phần lời ca"

Mỗi mùa Phật đản về, người tu hành không chỉ lễ Phật trên đài sen, mà là phát nguyện đem lòng từ bi và trí tuệ rải rộng khắp pháp giới chúng sanh. Lời kết của bài thơ chính là sự hướng nguyện cao đẹp ấy.

***

Bài thơ được tác giả Hồng Gai viết vào những ngày tháng 4 năm Bính Ngọ (tháng 5 dương lịch năm 2026), đúng dịp năng lượng từ bi của mùa Phật đản đang bao trùm pháp giới hữu tình. Đây không chỉ là một tác phẩm văn học, mà là một bài kệ cúng dường đầy thành kính dâng lên mười phương chư Phật và chư vị Tổ sư.

Xin cảm ơn dòng tâm thức sáng trong và ngòi bút thấm đẫm thiền vị của tác giả. Chúc tác giả và gia quyến một mùa Phật đản thân tâm an lạc, tự tại!