Đất nước chúng ta có thế mạnh rất lớn là nơi có vùng nguyên liệu tốt, suốt dọc đất nước đều có vùng trồng chè. Hơn thế nữa, chúng ta còn tự hào về những rừng chè cổ thụ có hàng trăm tuổi ở suốt dọc các tỉnh Hà Giang, Yên Bái, Hòa Bình, Sơn La, Điện Biên…

Thế nhưng trên thực tế, trà Việt chưa được giới thiệu ra nước ngoài nhiều. Các sách viết về trà trên thế giới hầu như không có thông tin về trà Việt, các danh trà Việt hầu như không tiếp cận với khách quốc tế. Những người yêu trà nghĩ gì về điều này?

Phải chăng chúng ta chưa có danh trà chinh phục thế giới? Không, nhất quyết không phải vậy. Từ xưa “Chè Tước Thiệt” đã là sản vật cống triều, “Chè Mạn Hảo” vùng Hà Giang là sản phẩm giao thương Việt - Trung, “Chè Thượng Ty” vùng Thái Nguyên là sản vật cung tiến...

Trong những năm 90 của thế kỷ trước, ông Vũ Thế Ngọc đã từ Mỹ về nước gặp Sư cô Đàm Liên chùa Phụng Khánh. Ông kể lại: “Trong thời kỳ bao cấp, hàng năm Sư cô Đàm Liên thường làm chục ký trà ướp sen theo đơn đặt hàng riêng của Đại sứ quán Nhật Bản, đây là nguồn thu phục vụ sinh hoạt của chùa”.

Và còn nhiều danh trà khác nữa, mỗi một vùng chè với điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng khác nhau đã tạo ra những hương vị chè đặc sắc riêng.

Rừng chè cổ thụ Tủa Chùa - Ảnh: Nguyễn Ngọc Tuấn

Vậy hướng đi nào để trà Việt tiếp cận gần hơn và nhanh hơn với thế giới? Công nghệ chế biến là một thách thức. Trà của chúng ta có đặc trưng riêng nhưng phải gắn liền với “khẩu vị” chung. Quan niệm trà phải đắng, phải chát sau rồi hậu ngọt có lẽ đến lúc cần xem lại.

Trà có hương và vị. Trà ngon thì hương phải thơm, vị phải thanh ngọt, như vậy dễ tiếp cận hơn với người nước ngoài. Người viết tiếp xúc nhiều với khách nước ngoài lần đầu khi uống trà xanh, nhất là uống trà xanh theo lối pha của người Bắc, họ đều “ngán” cảm xúc rất đắng, chát làm tim đập nhanh và hồi hộp.

Bên cạnh đó, những rừng chè cổ thụ có hàng ngàn năm tuổi vẫn chưa được biết đến nhiều. Phải chăng, chúng ta cần có sự quan tâm, mở cửa mời gọi những nhà khoa học, nhà nghiên cứu về trà, về văn hóa trà trên thế giới tiếp cận vùng trà cổ thụ ở nước ta, đánh giá sơ bộ cũng thuộc vào nhóm bậc nhất thế giới, để vừa quảng bá, giới thiệu trà Việt, vừa tham khảo xây dựng chỉ dẫn địa lý cho các vùng trà Việt Nam.

Song song đó, chúng ta từng bước xóa bỏ việc mua nguyên liệu của thương lái Trung Quốc, Đài Loan thường tập trung ở vùng biên giới mang về nước gán thương hiệu của họ để quay trở lại thị trường Việt, hoặc đi ra với thế giới.

Chúng ta cũng mong các nhà sản xuất trà trong nước quay về cách làm trà “tử tế”, để xây dựng lòng tin, và làm cơ sở cho người tiêu dùng đồng hành, tự hào về trà Việt.

Nguyễn Ngọc Tuấn