Bìa 1 - Ảnh: Chu Minh Khôi; Mỹ thuật: Tống Viết Diễn/BGN

"Thơ Xuân của Hoàng đế Trần Nhân Tông" (PGS.TS. Nguyễn Công Lý) khám phá và giới thiệu 15 bài thơ xuân trong 31 tác phẩm còn lại của vị vua, là bậc minh quân, anh hùng chống Nguyên Mông, sáng lập Thiền phái Trúc Lâm. Các bài thơ như: Xuân nhật yết Chiêu Lăng, Mai, Tảo mai,... ca ngợi vẻ đẹp thanh cao của hoa mai, cảm hứng thời gian trôi, xuân muộn, mang triết lý thiền. Bài viết tôn vinh giá trị văn hóa, tư tưởng của Nhân Tông, dù cách đây hơn 700 năm nhưng vẫn gần gũi với mùa xuân Việt.

Đáng chú ý, "Linh tượng ngựa Trần giữ chiều sâu tâm thức Việt" (Chu Minh Khôi) phân tích biểu tượng ngựa trong văn hóa Việt, từ tượng Mã đầu Quan Âm đến ngựa Trần trong lịch sử chống giặc. Ngựa tượng trưng sức mạnh, bền bỉ, trung thành, giữ gìn chiều sâu tâm thức của dân tộc. Tác giả xem ngựa như là phương tiện độ sinh, gợi mở những suy tư về bản sắc văn hóa trong bối cảnh hiện đại.

"Định thức tu tập văn tắt trong kinh Đại Bát Niết-bàn" (Chúc Phú), giới thiệu định thức Giới - Định - Tuệ được lặp lại 7 lần trong kinh, là chìa khóa căn bản dẫn đến giải thoát. Tác giả giải thích Giới là Tứ thanh tịnh giới, Định là tâm chuyên chú, Tuệ là minh sát. Đây là kim chỉ nam cho mọi hành giả, nhấn mạnh tự nghiệm chứng pháp.

"Như nhiên vốn không tịch" (Nguyễn Giác) thảo luận khái niệm "tâm" qua thơ Tuệ Trung Thượng Sĩ và kinh Pháp cú. Tâm là Phật, vốn không tịch, không cần lý luận dài dòng. Bài viết phân tích thuật ngữ "tâm" được chuyển dịch thành cú ngữ như mind, heart, intention với những ý nghĩa đặc thù.

"Đời sống Tăng đoàn ở Nalanda (Ấn Độ) vào thế kỷ VII: Đi bộ (kinh hành) theo ghi chép của Pháp sư Nghĩa Tịnh" (Nguyễn Cung Thông) trích Nam hải ký quy nội pháp truyện, nhấn mạnh lợi ích đi bộ giảm bệnh, tiêu hóa tốt, tăng sức khỏe. Ngài Nghĩa Tịnh phê bình Tăng Ni ở một số quốc gia Phật giáo đã bỏ tập tục này và có những liên hệ với khoa học hiện đại.

Ngoài ra, nguyệt san Giác Ngộ số này còn có những bài viết như:

"Những di tích Phật giáo ở Bangladesh" (Nguyễn Đăng) giới thiệu Paharpur, Mainamati, Mahasthangarh, với lịch sử triều Pala. Các di tích này chứng minh Phật giáo cổ đại, nay là di sản UNESCO.

"Tổng quan về Đa-la Bồ-tát" (Huỳnh Thanh Bình) khám phá Tara như nữ Bồ-tát từ bi, với 21 dạng thức (Lục, Bạch, Kim...). Tara gắn với Quan Âm, biểu tượng trí tuệ, cứu khổ.

"Tìm lại hương Xuân" (Trần Quê Hương) là bài thơ cảm hứng mùa xuân, tìm về chân ngã thanh lương.

"Chúng ta có điểm gì chung?" (Tỳ-kheo Thanissaro, Diệu Liên Lý Thu Linh dịch) nhấn mạnh khổ đau chung, vượt thoát khác biệt văn hóa, tập trung nghiệp quả, từ bi để sống hài hòa.

"Phương pháp hòa giải xung đột dựa trên giáo pháp Phật giáo" (TS.Michael M. Tophoff, Nghiệp Đức dịch) áp dụng vô ngã, Tứ Thánh đế, bất bạo động, từ bi, thiền định để giải quyết xung đột.

Cuối cùng, "Tinh gọn và đại chúng hóa lễ nghi" (Thích Hạnh Chơn) đề xuất đơn giản hóa nghi thức tang lễ, trai đàn, khuyến khích đại chúng tham gia, giảm bớt những yếu tố thần thánh hóa.

Độc giả có thể đặt Báo Giác Ngộ TẠI ĐÂY.