Lễ hội chùa Hương

Kéo dài suốt 3 tháng (tính từ thời điểm khai hội mùng 6 tháng giêng đến giữa tháng 3 âm lịch), lễ hội chùa Hương xứng đáng được mệnh danh là lễ hội đẹp nhất trời Nam.

Cách trung tâm thủ đô Hà Nội 62 km về phía tây nam, Hương Sơn (thuộc huyện Mỹ Đức, Hà Tây cũ - nay là Hà Nội) được biết đến với địa danh nổi tiếng về di tích lịch sử - văn hóa và danh thắng hàng năm thu hút cả triệu du khách trong và ngoài nước đến tham quan chiêm bái: Trời Nam khéo đúc cảnh thiên nhiên, Đệ nhất là đây động vẫn truyền...

Khi Phật giáo được truyền bá và phát triển ở VN, các bậc thiền sư đã về đây dựng thảo am, mở chùa - động thờ Phật. Các chùa - động ở đây phần lớn được phát hiện và xây dựng vào thế kỷ XV, XVIII, XIX, dựa lưng vào sườn núi hoặc nằm dưới thung lũng, những nơi có địa thế đẹp. Từ những thảo am sơ khai, chùa Hương đã trở thành một sơn môn lớn quy tụ hệ thống 18 các đền, chùa, hang động nằm ở 4 thôn: Yến Vỹ, Hội Xá, Đục Khê, Phú Yên.

Tháng 3 năm Canh Dần (1770), Tĩnh Đô Vương Trịnh Sâm tuần du trấn Sơn Nam đã vào động Hương Tích và đề lên vách đá cửa động năm chữ “Nam thiên đệ nhất động”. Năm 1896 niên hiệu Thành Thái năm thứ 8 mới chính thức mở hội lớn. Xưa, hội chùa Hương thường được mở sau ngày lễ hội khai sơn của làng Yến Vỹ vào mùng 6 tháng giêng âm lịch. Ngày nay cùng với sự phát triển của xã hội, lễ hội chùa Hương trở thành lễ hội lớn thu hút hàng triệu lượt du khách.

Khách vào chùa Hương tham quan và lễ Phật thường đến quanh năm, không ngày nào mà chùa vắng người chiêm bái. Cuối năm, trong cái rét se lạnh của xứ Bắc, chưa vào chính hội nên bến Đục nước vẫn trong vắt, nhìn thấu dưới đáy xanh ngắt màu rong tóc tiên. Hiện chùa Hương đang gấp rút xây dựng, hoàn thiện những hạng mục cuối cùng của việc trùng tu cầu Hội, cổng Nam Thiên Môn, bậc lên xuống Thiên Trù... trong cụm cảnh quan Thiên Trù để kịp đón khách mùa hội. Năm 2010, Bảo tàng Tùng Lâm Hương Tích, triển lãm mỹ thuật Phật giáo chùa Hương cũng chính thức mở cửa đón du khách sau ngày khai hội.

Một lễ hội lớn và giàu ý nghĩa tâm linh trong tâm thức người Việt từ hàng mấy trăm năm nay nên công tác tổ chức được triển khai chi tiết và bắt đầu từ mấy tháng trước khi vào hội. Năm nay cũng là năm đầu tiên đánh dấu việc cụm di tích thắng cảnh Hương Sơn chính thức thuộc về thủ đô ngàn năm văn hiến, vì thế, lễ hội chùa Hương cũng là hoạt động hưởng ứng năm du lịch 2010, chào mừng Đại lễ 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội.

Ban tổ chức lễ hội chùa Hương 2010 đã được chính thức thành lập (từ ngày 1.1 đến 30.4.2010) với 47 thành viên cùng 6 tiểu ban khác nhau để đảm bảo cho lễ hội diễn ra tốt đẹp, an toàn và văn hóa.