Hôn nhân là một sự hợp nhất được công nhận về mặt văn hóa, tạo ra quyền lợi và nghĩa vụ giữa vợ chồng, con cái và gia đình nội ngoại hai bên. Theo Đức Phật, hôn nhân chính là nhân duyên gặp gỡ đồng cảm giữa hai tâm hồn, quyết tâm cùng nhau xây dựng mái ấm hạnh phúc. Cuộc sống hôn nhân không hề dễ dàng vì sẽ có bất đồng, cãi cọ, xích mích, chán chường, và Đức Phật xem hôn nhân không chỉ là nhân duyên để kết nối thương yêu mà còn là cơ hội để mỗi người hoàn thiện chính mình. Thành ra việc xây dựng hạnh phúc phải phụ thuộc vào cả hai phía, chồng và vợ. Đức Phật đã dạy trong kinh Thiện sanh về bổn phận của người chồng và người vợ, nếu thực hành trọn vẹn thì hạnh phúc hôn nhân sẽ viên mãn.

Bổn phận người chồng có 5 điều: 1- Lấy lễ đối đãi với vợ, 2- Chuẩn mực nhưng không hà khắc, 3- Giữ lòng chung thủy, 4- Từ bỏ tính gia trưởng, 5- Tôn trọng sự ưa thích cái đẹp của vợ. Ngược lại, người vợ phải có 5 bổn phận đối với chồng: 1- Biết cách tổ chức công việc gia đình, 2- Biết cách giải quyết mối quan hệ gia đình, 3- Chung thủy, 4- Biết cách quản lý chi tiêu, 5- Khéo léo và có năng lực, có thể làm bạn với chồng. Trong 5 bổn phận nêu trên của vợ và chồng, sự chung thủy là quan trọng hàng đầu. Vì sự chung thủy là hạt nhân chính để mang lại hạnh phúc lứa đôi bền vững.

Khi trong gia đình vợ chồng có sự bất hòa thì cần phải có giải pháp hóa giải. Kinh nghiệm dân gian là cơm sôi thì bớt lửa. Một khi vợ và chồng lục đục thì một trong hai người cần phải tỉnh táo, đừng đổ thêm dầu vào lửa. Hãy ngồi xuống, bình tĩnh để trao đổi và tìm cách giải quyết. Vợ chồng cần thương yêu và thấu hiểu, cần phải có sự truyền thông với nhau. Hãy nói cho nhau nghe về tâm sự của mình, đừng giấu kín trong lòng mà vết thương càng ngày càng hằn sâu. Hãy lắng nghe, thấu hiểu và hóa giải là chiếc chìa khóa đưa đến xây dựng hạnh phúc lứa đôi bền vững nhất.

Bí quyết để hôn nhân hạnh phúc đó là mối quan hệ hai chiều, đòi hỏi hai người phải tôn trọng lẫn nhau. Phật giáo không ngăn cấm chuyện ly hôn nhưng luôn dạy con người chuẩn bị đầy đủ kiến thức, kỹ năng để xây dựng hạnh phúc gia đình. Sự đổ vỡ là điều không đáng có, bởi đây là một vết hằn xấu trong tâm thức. Vết hằn này sẽ gây dư chấn, nó có sức ảnh hưởng mạnh mẽ trong đời sống con người. Thành ra việc tìm hiểu kỹ đối với người bạn đời, biết yêu thương và tha thứ để khắc phục lỗi lầm, biết làm tròn bổn phận của mỗi người là những điều rất cần thiết cho một cuộc hôn nhân hạnh phúc.