Hòa thượng Thích Giác Đạo, trú trì tổ đình Kim Tiên dâng hương bạch Tổ

Theo đó, Bích Phong Việt lão là một trong những vị Tổ sư của Đàng Trong, từng trú trì và trùng hưng chùa Kim Tiên dưới thời các chúa Nguyễn.

Theo ghi chép của Đại Nam nhất thống chí [1865] về chùa Kim Tiên: “Tọa lạc ở ấp Bình An, tương truyền do Hòa thượng Bích Phong sáng lập. Dưới thời Thế Tông Hiếu Vũ hoàng đế Nguyễn Phúc Khoát của triều ta, chùa được trùng tu huy hoàng tráng lệ, phía trước cho dựng lầu Vọng Tiên, quy mô to lớn đẹp đẽ. Sau trải qua binh lửa đã tàn phế. Nay người dân địa phương dựa theo nền móng cũ mà xây dựng lại. Phía trước chùa có một ngôi giếng cổ, sâu hơn 30 thước, nước giếng rất trong và mát. Tương truyền xưa có các tiên nữ hàng đêm thường xuống tắm ở giếng này, nên có tên là giếng Tiên”.

Tăng nhân môn phái tổ đình Kim Tiên

Ngài Bích Phong Việt lão xuất gia tại chùa Quang Hoa, thôn Luật Bình (Gò Bồi), xã Phước Quang, huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định (cũ) nay là tỉnh Gia Lai. Hiện nay, chùa Quang Hoa còn lưu giữ 7 văn bản chữ Hán có niên đại thời các chúa Nguyễn; văn bản xưa nhất ghi năm Chính Hòa thứ 19 [1698], kế đến là tờ “bẩm” Nội viện Thần Tăng Bích Phong ghi năm Vĩnh Khánh thứ 5 [1733] và muộn nhất là năm Cảnh Hưng thứ 14 [1753].

Như vậy, trước khi rời phủ Quy Ninh ra Kinh đô nhậm chức trong Nội viện của phủ chúa, Hòa thượng Bích Phong vốn là Tăng nhân của chùa Quang Hoa. Và tại Kinh đô Thuận Hóa, chùa Kim Tiên chính là nơi ngài lui về tịnh tu sau những giờ công vụ.

Hòa thượng Thích Giác Đạo và Thượng tọa Thích Tâm Hải bên tháp Tổ sư

Qua các nguồn sử liệu thì chùa Kim Tiên được “sùng kiến” lần đầu do Hòa thượng Từ Giác Bích Phong Việt lão. Như vậy, chùa chắc chắn được khai sơn trước đó, nhưng không rõ thời gian nào.

Hiện tại tổ đình Kim Tiên còn long vị ngài, nội dung lòng long vị ghi: “Sắc tứ Từ Giác, sùng kiến Kim Tiên tự, từ Lâm Tế tam thập tứ thế, hiệu Bích Phong Việt lão Hòa thượng mạo tọa” [敕賜慈覺崇建金僊寺嗣臨濟三十四世號碧峰越老和尚貌座]; còn long vị ngài thờ tại tổ đường chùa Quang Hoa tỉnh Bình Định (cũ) ghi: “Sắc tứ Từ Giác, trùng kiến Kim Tiên tự, thượng Bích hạ Phong Việt lão Hòa thượng liên tòa” [敕賜慈覺重建金僊寺上碧下峰越老和尚蓮座].

Theo Thượng tọa Thích Không Nhiên, Phó Viện trưởng kiêm Trưởng phòng Nghiên cứu khoa học Học viện Phật giáo VN tại Huế: “Chùa Kim Tiên hiện diện trên vùng đất Thuận Hóa khá sớm, niên đại tạo lập có thể rơi vào thời kỳ Minh vương Nguyễn Phúc Chu hoặc sớm hơn”.

Như vậy, qua các tư liệu thì Lịch đại Tổ sư trú trì chùa Kim Tiên có 2 dòng thiền: dòng Lâm Tế Trí Bản Đột Không; vị Tổ sư sớm nhất là ngài Từ Giác Bích Phong Việt lão thuộc dòng Lâm Tế đời thứ 34, kế thế trú trì là 2 vị Huệ Chiếu đại sư và Trí Lương thiền sư đời Lâm tế thứ 35.

Văn bia hơn 300 năm Tổ sư Nội viện thần Tăng Bích Phong Việt lão

Giai đoạn 2 là thiền phái Liễu Quán ngài Tế Quảng Phổ Chấn đời thứ 36 là đệ tử Tổ sư Liễu Quán; tiếp đến lần lượt truyền xuống các ngài: Đại Quán Từ Chiếu (đời 37), Đạo Thành Đức Hóa (đời thứ 38), Tánh Thông Nhất Trí (đời thứ 39), Hải Từ Tâm Chánh (đời thứ 40), tự trưởng Trần Kỳ Phương (đời 41).

Đến năm Khải Định thứ 10 [1925], ngài Thanh Đức Tâm Khoan (đời 41) đảm nhiệm trú trì, tiếp nối truyền xuống trú trì ngài Trừng Gia Từ Tường Hưng Mãn (đời 42), ngài Trừng Hóa Lương Bật Hưng Dụng (đời 42), Tâm Trung Chánh Trực (đời 43) và hiện nay đương kim trú trì Hòa thượng Tâm Lợi Giác Đạo (đời 43).

Trải qua hơn 300 năm, chùa Kim Tiên đã có nhiều lần trùng tu, trong đó có lần trùng tu bởi Võ vương Nguyễn Phúc Khoát và một lần do Hòa thượng Hải Thuận Lương Duyên chùa Báo Quốc đứng ra đảm nhận. Như vậy, ngài Tăng Bích Phong Việt lão là Tổ sư sớm nhất và người đứng ra trùng tu đầu tiên theo ghi nhận của tư liệu hiện nay.

Chùa Kim Tiên nhìn từ Tam quan vào

Lịch đại trú trì tổ đình Kim Tiên tại tổ đường

Chánh điện chùa Kim Tiên hiện nay

Bảo tháp chư vị Tổ sư trong khuôn viên tổ đình

Ngôi bảo tháp Tổ sư Thanh Đức Tâm Khoan do Đức Từ Cung Đoan Huy hoàng thái hậu hỷ cúng

Toàn cảnh chùa Kim Tiên