Quặn lòng với Thích Ca Phật Đài (Vũng Tàu)

Những điều trông thấy

Chúng tôi có mặt tại Thích Ca Phật Đài vào những ngày giữa tháng Giêng Kỷ Sửu. Từ sáng sớm khi khách du lịch chưa có một bóng người thì ngay cổng chùa đã đầy đủ lực lượng buôn bán dạo đứng chiếm cả lối đi chính. Có lẽ hùng hậu nhất là những em bé bán nhang. Mỗi khi khách hành hương xuất hiện, có em từ cổng chùa chạy túa ra bám lấy và nài nỉ họ như thể người thân thuộc không cần phải làm quen xã giao. Nếu du khách dứt khoát một chút thì các em sẽ lảng đi nơi khác bằng không sẽ phải bị các em chèo kéo đến khi nào chịu mua nhang thì thôi. Yến, một bé gái trạc 7 tuổi cho chúng tôi biết với giá 3.000đ/bó nhang, mỗi ngày em phụ mẹ được vài chục ngàn ngoài thời gian lên lớp. Mẹ em cùng chung số phận khi nương thân cổng Thích Ca Phật Đài hành nghề buôn bán cốc ổi, nước giải khát dạo như nhiều người khác. Cũng chính lực lượng này mà cổng thắng tích ngày nào cũng “sôi động” mặc dù nhiều khi khách tham quan chẳng là bao. Đó là chưa kể đến hơn 200 hộ dân sinh sống phía trên khu thắng tích không có đường đi riêng phải sử dụng cổng Thích Ca Phật Đài qua lại kèm theo tay xách nách mang không biết bao nhiêu hàng hóa sinh hoạt hàng ngày của thế gian: gạch, cát, tôm cá, lúa gạo, áo quần. Một người dân sống gần khu thắng tích cho chúng tôi biết, mỗi khi tối đến thì khuôn viên phía trong thắng tích vô cùng bát nháo, người ta ăn nhậu, văng tục, đánh lộn và lắm lúc còn đâm chém nhau v.v...

Thiền đường trước kia của Thích Ca Phật đài nay đã trở thành phế tích

Ngay khu vực Phật Niết bàn, tình hình buôn bán cũng xôm tụ không kém. Chiếm diện tích lớn nhất phải kể đến các hàng quán thức ăn và nước giải khát. Khu vực này được giăng bạt kiên cố và có đầy đủ ghế bàn cho du khách nghỉ chân cũng như dùng bữa. Điều đáng nói là dù hiện diện ngay trước tượng Phật Niết bàn nhưng một số gian hàng lại bán thức ăn mặn. Khi chúng thắc mắc thì được người chủ quán giải thích theo kiểu khá hiển nhiên rằng “việc bán buôn này đã có từ lâu”.

Cách đó vài mét, hơn mười gian hàng buôn bán đồ lưu niệm thủ công mỹ nghệ nhìn bề ngoài tươm tất hơn khi có sự sắp xếp và phân định khu vực rõ ràng. Nhưng khi bước vào phía trong chúng tôi không khỏi “chột mắt” bởi ngay trên đất Phật, trong khuôn viên được mệnh danh là thắng tích văn hóa Phật giáo thế mà hình, tượng Maria, Chúa Jesu được bày bán khá phong phú với nhiều mẫu mã, chẳng kém gì hình Phật, Bồ tát. Lấy làm khó chịu, chúng tôi đặt vấn đề với các chủ hàng thì bị vặn vẹo là người không “thông thoáng”, đại đồng” và còn bị thuyết giảng một tràng rằng đạo Phật phải “bao la, rộng lượng”. Những người này còn đưa ra lý do chống chế là người đi chùa du lịch đôi khi cũng có nhu cầu mua tượng Chúa Jesu!? Đó là chưa kể đến những gian hàng bán áo quần dã chiến đối diện luôn trong tư thế sẵn sàng chèo kéo, rao mời du khách mỗi khi họ đến tượng Phật Niết bàn hành lễ.

Cảnh tượng bán buôn trong Thích Ca Phật đài

Trái hẳn với hiện tượng buôn bán lấn chiếm trái phép thắng tích khá nhộn nhịp là khung cảnh buồn bã, xuống cấp, mục nát của thiền đường và các am cốc được xây dựng cách đây hàng chục năm nằm gần hàng rào bao quanh di tích. Nếu như khi mới bắt đầu hình thành Thích Ca Phật Đài, những am cốc, thiền đường này luôn thu hút nhiều người đến tu tập, tận hưởng khí tiết an lạc trong niềm tin Chánh pháp giữa chốn non thiêng thì giờ đây không còn ai ngó ngàng đến. Có tận mắt chứng kiến mới không khỏi xót xa đến nao lòng. Nền những am cốc, thiền đường um tùm cỏ cây, xung quanh đó người ta phóng uế kể cả… phân người. Theo như lời của một vị sư tu tập gần đó thì đêm xuống những người mê tín dị đoan còn tập trung nơi đây tổ chức lên đồng, cầu cơ mà chẳng thấy ai nhắc nhở, lên tiếng. Riêng lối lên chùa phía tay phải cổng chính, có hẳn một nhà WC với bảng hiệu rõ to trông rất mất mỹ quan.

Trách nhiệm thuộc về ai ?

Thích Ca Phật Đài là điểm hành hương của du khách trong và ngoài nước, là di sản văn hóa của tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu nói riêng và Phật giáo VN nói chung, được công nhận Di tích lịch sử văn hóa danh thắng theo Quyết định số 1987/VH-QĐ ngày 14-12-1989 của Bộ Văn hóa-Thông tin. Đến 1991, HT.Kim Minh được cung thỉnh về trụ trì và ra sức khôi phục cũng như chỉnh trang lại nơi này. Tuy nhiên do tuổi cao sức yếu nên công việc của Hòa thượng cũng chỉ diễn ra trong giới hạn và Ngài viên tịch vào ngày 28-10-2008 vừa qua. Sau khi HT.Kim Minh viên tịch đến nay vẫn chưa thành lập Ban quản trị mới để quản lý và điều hành sinh hoạt Thích Ca Phật Đài. Trong chùa hiện tại chỉ còn mỗi ĐĐ.Chánh Nghiệp cộng thêm một vài cư sĩ tại gia mà theo tìm hiểu, chúng tôi biết những người này thường được quần chúng xung quanh gọi là bà Sáu, ông Tư Lợi v.v...

Rác thải được phong uế bừa bãi tạo nên cảnh tượng nhếch nhác

Trong vai người viếng chùa lễ Phật đầu năm, chúng tôi lần lượt tiếp cận với những vị này và trình bày những điều mà mình chứng kiến với tâm niệm đóng góp thì được đáp lại bằng các câu trả lời lấy lệ thiếu trách nhiệm như: “Họ buôn bán ở đó từ xưa giờ”, “Không cách nào mà lập lại trật tự hơn nữa”, “như thế là tốt lắm rồi” v.v... Riêng ông Tư Lợi - người tự giới thiệu làm công việc điều hành bảo vệ toàn bộ thắng tích lúc đầu còn tỏ vẻ khó chịu và lớn tiếng với chúng tôi. Sau một hồi qua lại, ông Tư Lợi dường như nhận ra điều gì đấy, xuống giọng nhưng cách giải đáp cũng không khá hơn, thậm chí tỏ vẻ bao che cho những gì diễn ra ở đây. Điều đó thể hiện qua vài lần ông thông báo trước những người buôn bán dạo để họ tạm thời rút lui mỗi khi có đoàn kiểm tra của chính quyền địa phương hay có chư tôn túc lãnh đạo Giáo hội đến thăm. Sau đó, mọi việc đâu lại vào đấy.

Với những người đang làm công tác quản lý và bảo vệ Thích Ca Phật Đài như thế thì thắng tích này không bát nháo và xuống cấp là điều lạ. Dù vậy mà họ vẫn cứ nghiễm nhiên quản lý một trong những thắng tích nổi tiếng và quan trọng nhất của Phật giáo Vũng Tàu trong thời gian khá dài. ĐĐ.Thích Giác Trí - UV BTS, Phó ban Đại diện Phật giáo TP.Vũng Tàu, người gần 40 năm tu tập tại đây chia sẻ: “Nhìn cảnh này tôi rất đau lòng, chỉ mong các cấp Giáo hội sớm có quyết định thành lập Ban quản trị để ổn định tình hình và khôi phục lại hình ảnh của một thắng tích từng là điểm đến, thu hút bao du khách”.

Chúng tôi có trao đổi với ĐĐ.Thích Nhuận Trí - Phó Thư ký kiêm Chánh Văn phòng BTS THPG tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu thì được biết: Lý do chưa thành lập Ban quản trị mới của Thích Ca Phật Đài dù HT.Kim Minh viên tịch đã hơn 3 tháng vì hiện nay Phật giáo Bà Rịa-Vũng Tàu đang trong quá trình chuẩn bị cho Đại hội theo chỉ đạo của TƯGH. Sau khi Đại hội hoàn tất, chắc chắn tân Ban Trị sự sẽ tham khảo, làm việc với các cơ quan, bộ phận liên quan để sớm bố trí nhân sự điều hành các Phật sự tại Thích Ca Phật Đài hiệu quả và phù hợp nhất.

Nếu những dự kiến nêu trên trở thành hiện thực thì hy vọng rằng một ngày nào đó trở lại Thích Ca Phật Đài chúng tôi không phải quặn lòng. Ông Nguyễn Thành Duy - Phó Chủ tịch UBND phường 5, TP.Vũng Tàu, nơi tọa lạc của Thích Ca Phật Đài dù rất thận trọng nhưng cũng đã khẳng định khi trả lời chúng tôi: “Từ ngày đảm nhiệm công tác tại P.5, chúng tôi chưa nhận được phản ánh nào từ phía PG hoặc BQT về việc lấn chiếm di tích để buôn bán, xây dựng trái phép hay tình hình an ninh khu vực này. Về mặt quản lý Nhà nước, chúng tôi sẵn sàng phối hợp và đủ trách nhiệm ổn định trật tự di tích nếu như có đề nghị”.