Giai thoại thiền: Cao và xa

Ảnh minh họa
Ảnh minh họa
0:00 / 0:00
0:00
GNO - Tại thiền viện Long Hổ, chư Tăng đang vẽ bức tranh con rồng đấu với con cọp. Rồng thì cuộn mình trên mây sắp vồ xuống. Cọp thì chực sẵn muốn vồ lên. Chư Tăng cứ tô đi vẽ lại mãi mà thấy cái thế vẫn chưa xứng.

Vừa lúc đó, Thiền sư Thiện Chiêu Phần Dương từ bên ngoài đi vào. Chư Tăng thỉnh ngài xem và xin cho lời bình phẩm. Thiền sư xem xong, nói:

- Về hình dáng bên ngoài của rồng và cọp thì vẽ tốt rồi. Song các ông có biết rồng và cọp có những đặc tính gì chăng? Nay cần phải rõ. Rồng trước khi nó xông trận thì đầu nó phải co rút lại phía sau. Cọp khi cần nhảy vồ lên thì đầu nó hẳn phải cúi thấp xuống. Cổ rồng rút lùi phía sau càng nhiều; đầu cọp cúi càng sát đất thì chúng mới xông càng nhanh, nhảy càng cao được.

Chư Tăng nghe xong rất hoan hỷ và thưa rằng:

- Thật là một lời nói phá của Hòa thượng! Chúng con không những vẽ đầu con rồng hướng mạnh về trước, mà cái đầu con cọp cũng giương rất là cao. Hèn chi khi nãy giờ xem hoài mà cảm thấy động tác không có xứng.

Nhơn đó, Thiền sư Vô Đức chỉ dạy thêm:

- Đạo lý xử sự với người và tham thiền học đạo cũng như vậy. Sau khi lùi một bước để chuẩn bị thì mới có thể xông được xa. Sau khi thấp mình xuống một chút để phản tỉnh thì mới có thể nhảy được cao.

Chư Tăng chưa hiểu nên thưa hỏi thêm:

- Bạch Hòa thượng, người mà lùi bước thì đâu có thể tiến tới trước được? Người mà thấp mình xuống thì đâu thể nhảy càng cao?

Sư nghiêm nghị bảo:

- Các ông hãy nghe một bài thơ thiền của ta đây thì rõ.

Tay nắm mạ non cắm đầy ruộng,

Cúi đầu liền thấy trời trong nước.

Thân tâm thanh tịnh mới đạo mầu,

Lui bước vốn là tiến tới trước.

Âm:

Thủ bả thanh ương sáp mãn điền,

Đê đầu tiện kiến thủy trung thiên.

Thân tâm thanh tịnh phương vi đạo,

Thối bộ nguyên lai thị hướng tiền.

Ngài bảo:

- Các ông có thể lãnh hội được chăng?

Ngay đó mọi người mới bừng tỉnh lời ngài dạy.

Tin cùng chuyên mục

Tin mới

Tặng chữ đầu xuân đến lãnh đạo tỉnh Nghệ An

Khai bút đầu xuân Bính Ngọ 2026 tại chùa Đại Tuệ

GNO - Ngày 21-2, tại chùa Đại Tuệ (xã Đại Huệ, tỉnh Nghệ An), Ban Văn hóa T.Ư phối hợp Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Nghệ An, chùa Đại Tuệ cùng các đơn vị đồng hành long trọng tổ chức chương trình khai bút đầu xuân - cầu trí tuệ và khơi dậy khát vọng học tập trong cộng đồng.
Bài đăng trên giai phẩm Giác Ngộ Xuân Bính Ngọ - 2026 - Thiết kế: Phòng Mỹ thuật BGN/Tống Viết Diễn

Thiền sư Vạn Hạnh - Người mở đầu chặng đường ngàn năm

GNO - Sư nối truyền dòng thiền Tỳ Ni Đa Lưu Chi, thuộc thế hệ thứ 12. Sử liệu viết về ngài rất hiếm, phần nhiều căn cứ vào quyển Đại Nam Thiền uyển đăng lục, là tác phẩm đầu thời nhà Trần, được Trường Viễn Đông Bác Cổ kiểm chứng là chính xác.

Thông tin hàng ngày